Ung thư không chỉ hình thành từ yếu tố di truyền hay môi trường mà còn âm thầm bắt nguồn từ chế độ ăn uống hằng ngày. Nhiều thực phẩm quen thuộc nếu tiêu thụ thường xuyên có thể làm tăng viêm, tổn thương tế bào và tích lũy nguy cơ ung thư theo thời gian.

Thay vì chỉ nghĩ đến ung thư qua những ca phẫu thuật hay hóa trị, các chuyên gia cảnh báo rằng bàn ăn mỗi ngày mới là nơi khởi phát rủi ro một cách lặng lẽ. Bác sĩ Arpit Bansal, chuyên gia điều trị ung thư; cho biết cơ thể không bị ung thư ngay sau một bữa ăn; nhưng việc tiếp xúc lặp đi lặp lại với các hợp chất độc hại trong thực phẩm sẽ tạo điều kiện cho tế bào ác tính phát triển.

Theo ông, nhiều loại thực phẩm phổ biến trong đời sống hiện đại có thể thúc đẩy viêm mạn tính; phá hủy DNA và cản trở cơ chế sửa chữa tế bào. Dưới đây là 7 nhóm thực phẩm cần được kiểm soát chặt chẽ để giảm nguy cơ ung thư.

Ung thư và thịt chế biến sẵn, thịt đỏ

Xúc xích, giăm bông, thịt xông khói hay salami thường chứa nitrat và nitrit để bảo quản. Khi vào cơ thể, các chất này có thể chuyển hóa thành nitrosamine ; hợp chất đã được chứng minh liên quan đến ung thư.

Không chỉ vậy, quá trình hun khói và chế biến ở nhiệt độ cao còn tạo ra hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs); làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày, đại trực tràng và ung thư vú. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) từng xếp thịt chế biến sẵn vào nhóm chất gây ung thư cho con người.

Với thịt đỏ như bò, heo, cừu, bản thân không gây hại nếu ăn điều độ. Tuy nhiên, việc tiêu thụ quá nhiều; đặc biệt khi nướng trực tiếp hoặc chiên áp chảo ở nhiệt độ cao; sẽ sinh ra amin dị vòng (HCAs) và PAHs ; các chất làm tăng nguy cơ ung thư tuyến tụy và đại trực tràng.

Ung thư do đồ chiên rán và thực phẩm cháy xém

Khoai tây chiên, snack và các món chiên ngập dầu thường chứa acrylamide ; một hóa chất hình thành khi thực phẩm giàu tinh bột được nấu ở nhiệt độ cao. Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp acrylamide vào nhóm “có thể gây ung thư cho con người”.

Ngoài ra, đồ chiên rán còn làm tăng nguy cơ béo phì và tiểu đường type 2; hai yếu tố thúc đẩy viêm mạn tính – nền tảng cho sự phát triển của ung thư.

Thực phẩm bị nướng cháy xém hoặc cháy đen cũng đặc biệt nguy hiểm. Những phần cháy chứa nồng độ cao HCAs và PAHs. Các chuyên gia khuyến cáo chỉ nên nấu thực phẩm đến mức vàng nhẹ; tránh để cháy quá lửa nhằm giảm phơi nhiễm độc tố.

Ung thư liên quan đến đường tinh luyện và thực phẩm siêu chế biến

Đường không trực tiếp gây ung thư; nhưng việc tiêu thụ quá nhiều đường và tinh bột tinh chế có thể dẫn đến tăng cân; kháng insulin và viêm kéo dài.

Một nghiên cứu công bố năm 2020 trên tạp chí American Journal of Clinical Nutrition cho thấy chế độ ăn giàu tinh bột tinh chế làm tăng stress oxy hóa ; môi trường thuận lợi cho tế bào ung thư phát triển và lan rộng.

Thực phẩm siêu chế biến như mì ăn liền, ngũ cốc nhiều đường, đồ ăn đóng gói sẵn chứa nhiều chất bảo quản, phụ gia và chất béo không lành mạnh. Theo bác sĩ Bansal; việc lạm dụng nhóm thực phẩm này không chỉ làm tăng nguy cơ ung thư tiêu hóa mà còn phá vỡ hệ vi sinh đường ruột ; hàng rào bảo vệ quan trọng của hệ miễn dịch.

Ung thư và rượu bia cùng các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn

Khi vào cơ thể, rượu bia được chuyển hóa thành acetaldehyde ; một hợp chất độc hại có khả năng làm hỏng DNA và cản trở quá trình sửa chữa tế bào. Ngay cả việc uống rượu ở mức độ trung bình nhưng kéo dài cũng được chứng minh có liên quan đến ung thư vú, gan, miệng, họng và đại tràng.

Ngoài thực phẩm, bác sĩ Bansal lưu ý một số yếu tố nguy cơ thường bị bỏ qua:

  • BPA: Có trong hộp nhựa và lớp lót đồ hộp, gây rối loạn nội tiết; liên quan đến ung thư vú và tuyến tiền liệt.
  • Aflatoxin: Độc tố từ nấm mốc trong ngũ cốc và đậu phộng bảo quản kém; là tác nhân hàng đầu gây ung thư gan.
  • Dư lượng thuốc trừ sâu: Tiếp xúc lâu dài có thể làm tăng nguy cơ ung thư hạch và tuyến tiền liệt.
  • Phụ gia nhân tạo: Một số phẩm màu và chất bảo quản nếu tích tụ lâu dài sẽ làm gia tăng rủi ro ung thư.

Theo chuyên gia, phòng bệnh không có nghĩa là sống trong lo lắng; mà là đưa ra lựa chọn thông minh mỗi ngày. Ưu tiên thực phẩm tươi sống, hạn chế đồ chế biến sẵn; nấu ăn đúng cách và ăn uống điều độ chính là chiến lược bền vững để bảo vệ sức khỏe và giảm nguy cơ ung thư về lâu dài.

Theo: VnExpress