Từ cô bé bán rổ thúng ở chợ quê, nữ giám đốc người Khmer Trương Thị Bạch Thủy đã đưa sản phẩm tre đan vào khách sạn 5 sao, xuất khẩu sang Mỹ, Thụy Sĩ, Thái Lan và tạo sinh kế cho hàng trăm hộ dân.

Con đường khởi nghiệp từ tre nứa

Sinh ra trong gia đình ba đời gắn bó với nghề đan đát; tuổi thơ của chị Trương Thị Bạch Thủy (TP Cần Thơ, quê gốc Sóc Trăng) gắn liền với mùi tre tươi và âm thanh lách cách khi chẻ nan. Từ nhỏ, ngoài giờ đến trường, chị thường phụ cha mẹ mang thúng, rổ, cần xé ra chợ bán.

Trong ký ức của chị; cây tre không chỉ là nguyên liệu sản xuất mà còn là “thép vàng” – thứ vật liệu mộc mạc nhưng bền chắc; gắn bó với đời sống người dân miền Tây. Nhờ quan sát và học hỏi từ cha mẹ; chị dần thấm thía rằng mỗi sản phẩm thủ công mang trong nó giá trị văn hóa; ký ức và tâm hồn của cả một cộng đồng.

Giữ nghề giữa vòng xoáy hiện đại

Khi trưởng thành; chứng kiến nhiều làng nghề truyền thống dần mai một vì không cạnh tranh nổi với hàng công nghiệp, chị Thủy day dứt. Nếu không ai đứng ra gìn giữ, nghề tre đan sẽ chỉ còn trong ký ức.

Khu trưng bày hoành tráng với hàng loạt sản phẩm thủ công mỹ nghệ được đan từ tre của chị Thủy (Ảnh: vietnamnet)

Từ trăn trở ấy, chị bắt tay xây dựng cơ sở sản xuất nhỏ; kiên trì tìm tòi mẫu mã mới, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại. Theo chị; muốn nghề sống được, sản phẩm phải vừa tiện ích, vừa có giá trị thẩm mỹ để chinh phục thị trường cao cấp.

Hợp tác xã – bước ngoặt lớn

Năm 2023; chị thành lập hợp tác xã mây tre đan với 32 xã viên, xây dựng xưởng sản xuất rộng hơn 3.000 m². Đây là bước ngoặt quan trọng, giúp nâng tầm quy mô sản xuất và khẳng định thương hiệu.

Hợp tác xã hoạt động trên hai mảng chính: sản xuất thủ công mỹ nghệ và thi công kiến trúc bằng tre theo yêu cầu. Chỉ sau thời gian ngắn, đơn vị đã phát triển hơn 700 mẫu sản phẩm phục vụ sinh hoạt, trang trí, du lịch và quà tặng.

Đặc biệt; gian trưng bày trị giá 1 tỷ đồng được thiết kế như một “bảo tàng nhỏ”, nơi giới thiệu đa dạng các sản phẩm tre đan – từ chiếc rổ, chiếc giỏ đến bàn ghế, đồ nội thất, thậm chí cả nhà tre. Đây không chỉ là điểm bán hàng mà còn là nơi du khách; đối tác tìm hiểu về nghề truyền thống Khmer.

Đưa “thép vàng” vào khách sạn 5 sao và xuất khẩu

Từ những món đồ gia dụng quen thuộc, sản phẩm tre đan của nữ giám đốc người Khmer nay đã hiện diện trong các khách sạn, nhà hàng cao cấp. Nhiều đơn hàng xuất khẩu sang Mỹ, Thụy Sĩ, Thái Lan cho thấy sức hút của sản phẩm Việt khi biết cách đổi mới.

Không dừng lại ở thủ công mỹ nghệ, chị Thủy còn đưa tre vào lĩnh vực kiến trúc. Nhiều homestay, quán cà phê, công trình du lịch đã sử dụng cột, móng bằng tre với độ bền chắc không kém vật liệu công nghiệp. “Tre chính là ‘thép vàng’ của Việt Nam; một vật liệu xanh vừa bền vững vừa thân thiện với môi trường” – chị chia sẻ.

Những sản phẩm bằng tre trong hợp tác xã của chị Thủy (Ảnh: vietnamnet)

Giá trị cộng đồng: Giữ nghề – giữ văn hóa

Điều đáng quý ở mô hình này là lợi ích lan tỏa đến cộng đồng. Hợp tác xã hiện tạo việc làm ổn định cho hơn 70 hộ Khmer với thu nhập 6–17 triệu đồng mỗi tháng. Ngoài ra, hơn 200 lao động ở các tỉnh lân cận cũng nhận gia công sản phẩm.

Chị Thủy còn hỗ trợ ứng vốn không lãi; đào tạo nghề miễn phí và bao ăn ở cho học viên. Nhờ đó, nhiều gia đình thoát nghèo, có tích lũy. Một xã viên chia sẻ: “Trước đây làm thủ công tốn thời gian, khó bán. Nay có hợp tác xã bao tiêu sản phẩm; hướng dẫn kỹ thuật nên mỗi ngày tôi có thể kiếm hơn 200.000 đồng”.

Theo chị Thủy, giữ nghề tre đan không chỉ là mưu sinh mà còn là giữ gìn ký ức, văn hóa của người Khmer.

Thách thức và khát vọng tương lai

Dù đã gặt hái nhiều thành công, hành trình của nữ giám đốc người Khmer vẫn đối mặt không ít thách thức. Sản phẩm xuất khẩu phải đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, an toàn và mẫu mã. Ngoài ra, việc cạnh tranh với hàng công nghiệp giá rẻ cũng là bài toán khó.

Tuy nhiên; chị Thủy tin rằng với xu hướng tiêu dùng xanh; chuộng sản phẩm thủ công thân thiện môi trường, tre đan Việt Nam sẽ có chỗ đứng vững chắc. Mục tiêu sắp tới của chị là mở rộng thị trường quốc tế; xây dựng thương hiệu tre Việt trên bản đồ thủ công mỹ nghệ thế giới.

Ghi nhận xứng đáng

Nỗ lực của chị đã được ghi nhận bằng nhiều giải thưởng: Giải nhất cuộc thi “Phụ nữ khởi nghiệp; phát huy tài nguyên bản địa” (2023), danh hiệu Nghệ nhân quốc gia ngành mây tre đan; Giải Mai An Tiêm lần thứ nhất (2024). Những thành tích này không chỉ khẳng định năng lực cá nhân mà còn tôn vinh giá trị của nghề tre đan truyền thống.

Câu chuyện truyền cảm hứng và khát vọng vươn tầm quốc tế

Hành trình của chị Trương Thị Bạch Thủy là minh chứng cho nghị lực và khát vọng vươn lên của phụ nữ Khmer. Từ cô bé bán rổ thúng; chị đã trở thành nữ giám đốc người Khmer tiêu biểu, đưa “thép vàng” Việt Nam tỏa sáng ở thị trường quốc tế.

Câu chuyện không chỉ truyền cảm hứng khởi nghiệp mà còn gợi mở bài học về phát triển kinh tế gắn với bảo tồn văn hóa và xây dựng lối sống bền vững. Nếu được tiếp sức bởi chính sách và cộng đồng; nghề tre đan Việt hoàn toàn có thể vươn xa, trở thành niềm tự hào trên trường quốc tế.

Nguồn: vietnamnet