Nghệ An: Họ Nguyễn cho biết đã đề nghị chính quyền xác minh nguồn gốc ngôi mộ tại Đồng Đen, nơi họ Nguyễn và họ Phạm đều cho rằng tổ tiên mình được an táng.

Ngày 22/9, ông Nguyễn Văn Tùy, tộc trưởng họ Nguyễn, trú xã Nghĩa Hưng, tỉnh Nghệ An, cho biết dòng họ đã gửi đơn đề nghị làm rõ nguồn gốc phần mộ. Nhiều năm qua, con cháu hai họ đều tìm về khu vực Đồng Đen, thắp hương và chăm sóc ngôi mộ theo những ghi chép riêng của gia đình mình.

Theo ông Tùy, gia phả, tư liệu dòng họ cùng việc dịch đạo sắc năm 1997 là căn cứ để họ Nguyễn xác định đây là nơi an táng cụ tổ Nguyễn Dặm, quê xã Ước Lệ, nay thuộc xã Hưng Nguyên.

Những người trong họ Nguyễn Dặm vẫn duy trì việc thăm viếng phần mộ. Nhưng câu chuyện trở nên khó xác định từ năm 1998, khi họ Nguyễn chuẩn bị tôn tạo thì phát hiện họ Phạm đã sửa mộ và dựng bia.

Hai bên từng gặp nhau để trao đổi. Tuy nhiên, những cuộc gặp chưa giúp họ tìm được tiếng nói chung.

Trong đơn kiến nghị, họ Nguyễn viết: “Mỗi lần đến tảo mộ, chúng tôi thường ghi tên cụ tổ, địa chỉ và các thông tin liên quan trên bạt tại khu vực ngôi mộ nhằm xác định việc thờ phụng của dòng họ”. Cuối năm 2025, họ Nguyễn đặt một bia đá ghi tên cụ tổ Nguyễn Dặm bên cạnh ngôi mộ để nhận diện và thờ cúng.

Bia đá ghi tên cụ tổ Nguyễn Dặm được đặt cạnh phần mộ tại khu vực Đồng Đen. (Ảnh minh họa: MUC)

Những ký ức được lưu lại qua gia phả

Ở phía bên kia, ông Phạm Xuân Trình, tộc trưởng họ Phạm, trú xã Hưng Nguyên Nam, kể rằng gia phả của dòng họ ghi ông Phạm Văn Minh, quê Phú Điền, xã Hưng Phú cũ, nay thuộc xã Lam Thành, từng đến dạy học và lập nghiệp tại làng Yên Nậu, xóm Hồng Hà, xã Hưng Thông cũ, nay thuộc xã Hưng Nguyên Nam.

Sau khi ông Minh qua đời, phần mộ được cho là đặt tại Đồng Đen. Nhiều thế hệ con cháu họ Phạm vẫn trở về thắp hương, tảo mộ và chăm sóc vào những ngày lễ, Tết.

Phần mộ đã được tu sửa lớn 3 lần. Tháng 10/1992, con cháu đổ bê tông trùm lên mộ; đến ngày 20/8/1998, dòng họ dựng bia và tấm bia vẫn còn đó.

Bia đá của dòng họ Phạm hiện còn tại khu vực mộ tổ ở Đồng Đen. (Ảnh minh họa: MUC)

Sau thời điểm này, họ Phạm làm đơn xin UBND xã Hưng Đạo, nay thuộc xã Hưng Nguyên, xây hàng rào quanh khu vực mộ và được địa phương đồng ý.

Câu chuyện sau đó được chuyển đến chính quyền. Địa phương đề nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An phối hợp xem xét các tư liệu mà hai bên cung cấp để tìm căn cứ xác định nguồn gốc phần mộ.

Theo ông Hồ Mạnh Hà, Phó phòng Quản lý di sản văn hóa, việc xác minh cần dựa vào gia phả, tư liệu được lưu giữ và cả quá trình các dòng họ chăm sóc, hương khói cho ngôi mộ.

Nhưng nếu tư liệu chỉ ghi địa điểm an táng là khu vực Đồng Đen, việc xác định sẽ không đơn giản vì cánh đồng có diện tích rộng. Trong trường hợp chưa đủ căn cứ, chính quyền có thể tổ chức hòa giải và vận động hai dòng họ tạm thời coi đây là mộ chung.

Ông Hà cũng cho rằng khi nguồn gốc chưa sáng tỏ, một tấm bia chỉ mang tên riêng của một dòng họ có thể làm nảy sinh mâu thuẫn. Theo ông, hai bên có thể cùng chăm sóc, hương khói và tiếp tục tìm kiếm thêm căn cứ xác minh.

Bùi Hà (tổng hợp) 

Từ Khóa: