BẮC KINH – Giống lúa cao gần 2m do Viện Nông nghiệp cận nhiệt đới thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc phát triển đã được mở rộng tại nhiều địa phương, với kỳ vọng góp phần nâng năng suất và tăng khả năng thích ứng trước sức ép về an ninh lương thực.

Ý tưởng từng được cố giáo sư Viên Long Bình ấp ủ nay đã bước vào giai đoạn ứng dụng thực tế sau nhiều năm nghiên cứu. Trong bối cảnh các giống lúa lai hiện nay dần chạm ngưỡng năng suất, Trung Quốc xem dòng lúa mới như một hướng thử nghiệm nhằm mở rộng dư địa tăng sản lượng.

Giống lúa này được Viện Nông nghiệp cận nhiệt đới thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc phát triển từ năm 2017 dưới sự dẫn dắt của nhà nghiên cứu Hạ Tân Kiệt (Xia Xinjie). Mục tiêu là tạo ra giống lúa có sinh khối lớn hơn đáng kể so với lúa lai truyền thống để tìm thêm dư địa nâng năng suất.

Ở giai đoạn trưởng thành, cây lúa đạt chiều cao từ 1,8 đến hơn 2,2m, thân cứng, lá thẳng và có màu xanh sẫm hơn, qua đó tăng hiệu quả quang hợp. Đặc điểm này cũng giúp cây chịu ngập úng, sâu bệnh và đất nhiễm mặn tốt hơn, những thách thức ngày càng rõ trước tác động của biến đổi khí hậu.

Năng suất được cải thiện nhưng vẫn cần thêm thời gian kiểm chứng

Lúa cao 2m tại Trung Quốc cho vụ thu hoạch đầu tiên với năng suất vượt trội, mở ra kỳ vọng mới về an ninh lương thực.
Người dân thu hoạch giống lúa thân cao trên cánh đồng thử nghiệm tại Trùng Khánh. (Ảnh minh họa: MUC)

Huyện Tam Châu (Sanzhou), tỉnh Quý Châu là một trong những khu vực được truyền thông quốc tế theo dõi nhiều nhất. Theo Tân Hoa Xã, được South China Morning Post và AgroPages dẫn lại, vụ thu hoạch thứ hai của giống lúa này đạt 12,6tấn/ha, tăng khoảng 5% so với vụ trước và cao gần gấp 1,8 lần mức năng suất lúa bình quân khoảng 7,1tấn/ha của Trung Quốc năm 2022 theo Cục Thống kê Quốc gia nước này.

Việc thử nghiệm cũng được mở rộng tại Trùng Khánh, nơi một trung tâm nghiên cứu lúa lai quốc gia đã thành lập chi nhánh chuyên phát triển giống. Tại quận Đại Túc, những ruộng lúa cao hơn 2m cho phép duy trì mực nước sâu từ 60–80cm để nuôi cá, tôm và cua dưới tán lúa, góp phần giảm lượng phân bón hóa học nhờ nguồn dinh dưỡng tự nhiên từ thủy sản và tăng thêm nguồn thu cho nông dân.

Tại Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, một nông dân canh tác 13,3ha giống lúa này cho biết năng suất tăng thêm từ 2.200–3.000kg/ha so với trước đây. Trung Quốc News Service cũng từng đưa tin giống lúa có thể đạt năng suất khoảng 9tấn/ha, cao hơn tới 30% so với lúa thường, và hiện đã được mở rộng tại Tứ Xuyên, Hắc Long Giang, Quảng Đông, Phúc Kiến, Quý Châu cùng thành phố Thiên Tân.

Theo các nhà nghiên cứu, giá trị của giống lúa không chỉ nằm ở sản lượng hạt mà còn ở khả năng kết hợp mô hình canh tác đa tầng khi thân cây cao tạo điều kiện nuôi thủy sản và tán lá trở thành nơi sinh sống của một số loài động vật nhỏ. Ông Hạ Tân Kiệt kỳ vọng giống lúa có thể được mở rộng ra ngoài Trung Quốc để hỗ trợ các quốc gia thuộc sáng kiến Vành đai và Con đường tại Đông Nam Á đang chịu áp lực về an ninh lương thực.

Tuy vậy, một số chuyên gia quốc tế cho rằng vẫn cần tiếp tục đánh giá hiệu quả kinh tế, chi phí đầu tư phân bón cũng như khả năng thích nghi của giống lúa khi được triển khai tại các vùng khí hậu nhiệt đới có điều kiện canh tác khác với khu vực miền núi phía Tây Nam Trung Quốc, nơi phần lớn các thử nghiệm thành công đã được ghi nhận.

Nguyễn Mùi (tổng hợp)

Từ Khóa: