Ottawa không còn coi khoáng sản chiến lược là nguồn lực có thể chia sẻ vô điều kiện với Washington, khi căng thẳng thương mại Mỹ – Canada tiếp tục gia tăng.

Bộ trưởng Năng lượng và Tài nguyên thiên nhiên Canada Tim Hodgson ngày 3/9 tuyên bố: “tôi không nổi giận, tôi đáp trả tương xứng” sau chuyến thị sát các mỏ khai thác và dự án điện đang được Canada đẩy nhanh nhằm ứng phó sức ép kinh tế từ Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Phát biểu được ông Hodgson đưa ra tại Prince George, British Columbia, nơi Canada khởi công dự án đường dây truyền tải điện North Coast Transmission Line. Công trình dự kiến hoàn thành năm 2032, giúp tăng gấp đôi công suất lưới điện của tỉnh bang.

Nguồn điện dư thừa sau khi dự án hoàn thành sẽ được ưu tiên phục vụ các mỏ khoáng sản chiến lược mới ở miền bắc British Columbia, thay vì tiếp tục xuất khẩu sang Mỹ như trước.

Khoáng sản trở thành đòn bẩy của Ottawa

Căng thẳng thương mại Mỹ – Canada tăng mạnh từ cuối tháng 8/2026, sau khi đàm phán giữa hai bên đổ vỡ và Washington áp mức thuế 50% lên hàng hóa Canada từ nửa đêm 22/8. Thủ tướng Canada Mark Carney gọi mức thuế mới là “một sai lầm tính toán”, đồng thời cáo buộc Mỹ đưa ra những điều khoản “phi kinh tế và bất công”.

Đầu tháng 9, ông Carney tiếp tục chỉ trích Washington, cho rằng các yêu cầu trong đàm phán có thể gây tổn hại cho những ngành công nghiệp chủ lực của Canada, trong đó có ôtô, thậm chí khiến doanh nghiệp Canada đứng trước nguy cơ trở thành công ty con của Mỹ.

Trong hoàn cảnh đó, Ottawa ngày càng công khai xem khoáng sản chiến lược và năng lượng là công cụ đàm phán. Canada không còn muốn coi những nguồn lực này là tài sản mặc nhiên được chia sẻ với nước láng giềng phía nam.

Mỹ hiện phụ thuộc đáng kể vào Canada về nguồn cung. Hơn 80% lượng điện nhập khẩu của Mỹ đến từ Canada, trong khi khoáng sản nước này được xem là nguồn thay thế quan trọng giúp Washington giảm phụ thuộc Trung Quốc trong quốc phòng, trí tuệ nhân tạo và công nghệ cao.

Nghịch lý là nguồn cung từng được Mỹ xem như lợi thế về an ninh năng lượng và nguyên liệu nay lại trở thành điểm mà Canada có thể sử dụng để gây sức ép ngược trong các cuộc thương lượng.

Ottawa tính toán nước cờ dài hạn

Một số nguồn tin quốc tế dẫn lời ông Hodgson mô tả khoáng sản Canada là “lá bài chủ đáng kinh ngạc” trong đàm phán với Washington. Ông từng nói nếu Mỹ muốn mua thêm điện, Canada có thể đáp rằng nước này còn nhiều mỏ khoáng sản ở miền bắc British Columbia cần điện để phát triển.

Thủ tướng Mark Carney cũng khẳng định Canada sẽ không cho bất kỳ quốc gia nào tiếp cận độc quyền nguồn khoáng sản của mình. Ottawa đồng thời tìm kiếm các đối tác thương mại khác sau khi cho rằng Washington đã bỏ lỡ cơ hội hợp tác.

Tuy nhiên, trong nội bộ Canada vẫn có những quan điểm khác nhau về mức độ cứng rắn. Thủ hiến Ontario Doug Ford ủng hộ việc đe dọa cắt nguồn cung khoáng sản để gây sức ép với Washington, trong khi giới quan sát cảnh báo đối đầu kéo dài có thể khiến Ottawa chịu thiệt vì Mỹ vẫn là thị trường kinh tế lớn.

Khi khoáng sản và năng lượng được đưa lên bàn đàm phán, cuộc đối đầu giữa Ottawa và Washington không còn chỉ nằm ở những con số thuế quan. Câu hỏi là bên nào sẽ chịu sức ép lớn hơn nếu cuộc mặc cả tiếp tục kéo dài.

Trần Thu (tổng hợp)

Từ Khóa: