Nhiều dinh thự trăm tuổi tại miền Tây đang hư hỏng nặng, trong khi người dân phải tự bỏ tiền sửa vì quy định bảo tồn và sự chậm trễ của cơ quan chức năng.

Thực trạng xập xệ tại các công trình kiến trúc nghệ thuật

Ghi nhận tại xã Thuận Mỹ, tỉnh Tây Ninh vào ngày 05/6/2026, việc sửa chữa đang diễn ra tại ngôi nhà cổ trăm năm của bà Nguyễn Thị Ngà. Bà Ngà cho biết sau gần hai thập kỷ chờ đợi hỗ trợ từ chính quyền không thành, gia đình buộc phải tự thuê thợ để cứu lấy công trình xây từ năm 1924 này.

Bên trong nhà, tường bong tróc và hệ thống kèo gỗ bị mối mọt đục khoét nghiêm trọng. Mỗi mùa mưa, bà Ngà phải dùng hàng chục xô chậu hứng nước dột từ mái ngói mục nát. Do quy định khắt khe với di tích, gia đình từng không được tự ý tu bổ, khiến công trình ngày càng hư hỏng nặng nề hơn theo thời gian.

Tại Đồng Tháp và Tiền Giang, các dinh thự nổi tiếng như nhà cổ Huỳnh Thủy Lê hay ở làng Đông Hòa Hiệp cũng đang dần tàn tạ. Mặt tiền phủ rêu xanh, phù điêu rơi rụng và mái ngói hư hại làm nước thấm sâu vào gỗ quý. Sự xuống cấp khiến khách tham quan giảm mạnh, trực tiếp đe dọa khả năng duy trì những di sản kiến trúc đặc thù này.

Nghịch lý giữa bảo tồn di sản và nguồn lực kinh tế

Thống kê tại Cà Mau cho thấy ít nhất 8 trong số 21 căn nhà cổ đang trong tình trạng xuống cấp khẩn cấp. Ông Lý Vỹ Triều Dương, đại diện ngành văn hóa địa phương, cho biết khó khăn lớn nhất nằm ở việc nhiều công trình thuộc sở hữu tư nhân hoặc bị bỏ trống. Trong khi đó, kinh phí để trùng tu các loại hình kiến trúc nghệ thuật này thường rất cao, vượt xa khả năng chi trả của ngân sách tỉnh.

Tại Tây Ninh, ông Nguyễn Tấn Quốc từ cơ quan văn hóa nhận định rằng số lượng nhà cổ tại Đồng bằng sông Cửu Long là quá lớn để có thể bảo tồn đồng loạt. Ngân sách công phải cân đối giữa nhiều loại hình di tích khác nhau, nên việc ưu tiên kinh phí gặp nhiều trở ngại. Thực tế cho thấy nhiều chủ nhà phải tự bỏ ra hàng trăm triệu đồng để gia cố nếu không muốn chứng kiến di sản sụp đổ.

Sau hơn một thế kỷ tồn tại, số phận của các ngôi nhà cổ miền Tây hiện đang rất khác nhau tùy thuộc vào nguồn lực của chủ sở hữu. Một số ít may mắn được đầu tư tu bổ bài bản, nhưng phần lớn vẫn đang phải gồng mình chống chọi với mưa nắng. Những người canh giữ di sản như bà Ngà hay chị Vân ở Tiền Giang đều bày tỏ sự bất lực khi không biết giữ được mái nhà cũ đến bao giờ.

Theo: VnExpress

Từ Khóa: