Sơ cứu đột quỵ tại nhà đúng cách trong những phút đầu có thể quyết định sự sống, khả năng hồi phục và nguy cơ tàn phế của người bệnh. Việc giữ bình tĩnh và thực hiện đúng quy tắc “4 nên – 5 tránh” giúp không đánh mất “thời gian vàng” cứu não.

Đột quỵ là tình trạng cấp cứu y khoa đặc biệt nguy hiểm; xảy ra khi dòng máu lên não bị tắc nghẽn hoặc vỡ mạch máu não. Theo BSCKII Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai; trong điều trị đột quỵ, “thời gian là não”. Mỗi giây trôi qua có thể khiến hàng chục nghìn tế bào não bị tổn thương vĩnh viễn.

Thực tế cho thấy, nhiều bệnh nhân mất cơ hội hồi phục không phải vì đến viện quá muộn; mà do sơ cứu sai cách tại nhà. Vì vậy; việc trang bị kiến thức cơ bản về sơ cứu đột quỵ cho người thân là vô cùng cần thiết.

Nhận biết sớm các dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ

Việc phát hiện sớm giúp kích hoạt cấp cứu kịp thời. Người dân nên ghi nhớ nguyên tắc FAST với ba dấu hiệu điển hình: méo miệng, yếu tay chân và nói ngọng. Bệnh nhân có thể đột ngột không nhấc được một bên tay hoặc chân; nói khó, nói lắp hoặc không nói được.

Chỉ cần xuất hiện một trong các biểu hiện trên, cần coi đó là tình huống khẩn cấp. Không nên chủ quan hay chờ đợi triệu chứng tự hết; bởi đột quỵ có thể tiến triển rất nhanh và gây hậu quả nghiêm trọng.

Gọi cấp cứu ngay và không trì hoãn đưa đi viện

Khi nghi ngờ có người bị đột quỵ; việc đầu tiên cần làm là gọi cấp cứu 115 ngay lập tức. Khi gọi, cần thông báo rõ “có người nghi bị đột quỵ” để lực lượng y tế chuẩn bị phương án tiếp cận nhanh nhất.

Trong trường hợp không có xe cấp cứu; người nhà cần nhanh chóng đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất có khả năng điều trị đột quỵ. Việc chần chừ; chờ đợi hoặc tự xử lý tại nhà có thể khiến bệnh nhân bỏ lỡ cơ hội điều trị hiệu quả.

Đặt bệnh nhân đúng tư thế và đảm bảo an toàn

Trong khi chờ cấp cứu, cần đặt bệnh nhân ở tư thế phù hợp. Nếu người bệnh còn tỉnh, cho nằm nghỉ ở nơi thoáng mát; kê cao đầu khoảng 30 độ. Nếu bệnh nhân hôn mê hoặc có dấu hiệu buồn nôn, cần đặt nằm nghiêng để tránh sặc.

Quần áo, thắt lưng; cà vạt nên được nới lỏng để người bệnh dễ thở. Không tụ tập đông người xung quanh gây ngột ngạt và hoảng loạn. Việc giữ môi trường yên tĩnh giúp hạn chế căng thẳng cho bệnh nhân.

Ghi nhớ thời điểm khởi phát và theo dõi sát tình trạng

Thời điểm xuất hiện triệu chứng đầu tiên là thông tin đặc biệt quan trọng trong điều trị đột quỵ. Dựa vào mốc thời gian này, bác sĩ có thể quyết định dùng thuốc tiêu sợi huyết trong 4,5 giờ đầu hoặc can thiệp lấy huyết khối.

Trong lúc chờ cấp cứu, người nhà cần theo dõi nhịp thở; sắc mặt; mức độ tỉnh táo của bệnh nhân. Nếu có răng giả, cần nhẹ nhàng tháo bỏ. Có thể dùng khăn sạch lau đờm dãi hoặc chất nôn để đảm bảo đường thở thông thoáng.

Những sai lầm tuyệt đối tránh khi sơ cứu đột quỵ

Bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng cảnh báo; nhiều sai lầm khi sơ cứu đột quỵ có thể khiến tình trạng bệnh nhân nặng hơn. Tuyệt đối không cho người bệnh ăn uống hay dùng bất kỳ loại thuốc nào ;kể cả nước lọc hoặc thuốc hạ huyết áp; do dễ gây sặc và suy hô hấp. Không tự ý dùng thuốc không rõ nguồn gốc; không châm cứu hay chích máu đầu ngón tay vì không có tác dụng làm tan cục máu đông. Người nhà cũng không nên chờ bệnh nhân “tự hồi lại” dù triệu chứng có thoáng cải thiện, và không tự lái xe máy chở bệnh nhân vì tiềm ẩn nhiều nguy hiểm.

Sơ cứu đột quỵ đúng cách tại nhà giúp giảm đáng kể nguy cơ tử vong và di chứng nặng nề. Hãy luôn ghi nhớ: Bình tĩnh – Nằm nghiêng – Gọi cấp cứu – Ghi nhớ thời điểm khởi phát.

Theo: Báo VnExpress