Virus Hanta, mầm bệnh từ loài gặm nhấm, đã tồn tại nhiều thập kỷ với tỷ lệ tử vong cao, từ các chiến hào Triều Tiên đến các du thuyền hiện đại.

Nguồn gốc và sự phân hóa của các chủng virus hanta

Dù mới trở thành tâm điểm chú ý sau đợt bùng phát trên du thuyền MV Hondius vào tháng 4/2026 khiến 3 người tử vong, virus Hanta thực tế đã lây nhiễm sang người từ những năm 1950. Ghi nhận đầu tiên diễn ra vào năm 1951 khi khoảng 3.000 binh sĩ Liên Hợp Quốc tại Hàn Quốc mắc chứng sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS) dọc sông Hantan.

Đến năm 1976, các nhà khoa học mới chính thức phân lập được virus từ chuột đồng và đặt tên theo con sông này.Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đây là loại virus lây truyền từ động vật gặm nhấm sang người qua tiếp xúc với nước tiểu, phân hoặc nước bọt. Virus Hanta không phải là một chủng đơn nhất mà là một họ (Hantaviridae) với khoảng 38 loài, trong đó hơn 20 loài gây nguy hiểm cho người.

Các chuyên gia phân loại chúng thành hai nhóm chính: nhóm “Cựu thế giới” tại châu Âu và châu Á thường gây tổn thương thận với tỷ lệ tử vong 1-15%; và nhóm “Tân thế giới” tại châu Mỹ gây Hội chứng phổi (HCPS) với tỷ lệ tử vong rất cao, dao động từ 35% đến 50%. Sự nguy hiểm của mầm bệnh này nằm ở việc các loài vật chủ như chuột cống, chuột nhắt hay chuột hươu có mặt ở khắp nơi, tạo ra rủi ro thường trực cho cộng đồng.

Các đợt bùng phát lớn và nguy cơ lây từ người sang người

Trong nhiều thập kỷ, virus Hanta liên tục ghi dấu sự hiện diện qua các cụm ca bệnh rải rác. Năm 1993, chủng Sin Nombre (“Kẻ vô danh”) lần đầu được phát hiện tại Mỹ, lây lan từ chuột hươu sang người, khiến 15 người thiệt mạng ở khu vực Tây Nam. Đến năm 2012, một cụm ca bệnh khác tại Công viên Quốc gia Yosemite tiếp tục khẳng định mức độ nguy hiểm của virus khi có 3 người tử vong do hít phải virus từ chất thải của chuột.

Thống kê tại Mỹ sau 30 năm giám sát cho thấy có 890 trường hợp nhiễm với tỷ lệ tử vong lên tới 35%.
Đáng chú ý nhất là biến thể Andes tại Nam Mỹ, chủng duy nhất có khả năng lây truyền trực tiếp giữa người với người. Phát hiện lần đầu tại Argentina năm 2002, virus Andes gây ra các đợt bùng phát đáng lo ngại vào năm 2018 tại Patagonia và mới nhất là trên du thuyền MV Hondius vào tháng 4/2026. Virus lây qua giọt bắn hô hấp, nước bọt hoặc tiếp xúc gần trong thời gian dài.

Dù WHO đánh giá nguy cơ đại dịch toàn cầu là thấp do đặc tính khó lây lan hơn các loại virus đường hô hấp thông thường, nhưng giới chuyên gia vẫn cảnh báo sự tuyệt đối không chủ quan trước một mầm bệnh có tỷ lệ tử vong lên đến 40-50%. Việc cách ly nghiêm ngặt và giám sát vật chủ trung gian vẫn là chìa khóa để kiểm soát mầm bệnh thầm lặng này.

Theo: Báo Dân trí

Từ Khóa: