Ông Đào Tuấn Đạt, Trưởng Ban điều hành Trường THPT Anhxtanh (Hà Nội), cùng một số chuyên gia giáo dục chỉ ra hai lý do cần tách kỳ thi tốt nghiệp THPT khỏi tuyển sinh đại học, trong khi TS. Lê Viết Khuyến, nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, phản đối hướng đi này.

Vì sao nên tách kỳ thi tốt nghiệp và đại học. Đề xuất tách hai kỳ thi được đưa ra trong bối cảnh mô hình thi “2 trong 1” duy trì từ năm 2020 đến nay giúp giảm chi phí tổ chức nhưng bộc lộ hạn chế ở khâu phân loại thí sinh cho tuyển sinh đại học. Trước đó, kỳ thi này từng thay đổi tên gọi và cơ cấu nhiều lần: từ “kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông” đổi thành “kỳ thi trung học phổ thông quốc gia” năm 2015 với 8 môn thi và hai loại cụm thi, rồi thu gọn về một cụm thi tỉnh giai đoạn 2017-2019, trước khi quay lại tên gọi ban đầu từ năm 2020.

Theo ông Đạt, có hai lý do để tách hai kỳ thi. Thứ nhất, đề thi xét tốt nghiệp cần độ khó trung bình để đánh giá đúng quá trình dạy và học ở phổ thông, còn đề thi tuyển sinh đại học cần độ khó cao hơn để chọn người có năng lực học lên bậc cao hơn. Thứ hai, vì mục đích và tính chất hai kỳ thi khác nhau nên không thể ghép chung một bài thi: nghiêng về tốt nghiệp sẽ thiếu phân hóa, nghiêng về tuyển sinh sẽ bỏ sót các khía cạnh của quá trình học phổ thông.

Đề xuất tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học, giao các trường lớn tổ chức kỳ thi riêng nhằm nâng cao chất lượng tuyển sinh.
Thí sinh tập trung làm bài trên máy tính trong kỳ kiểm tra phục vụ đánh giá năng lực xét tuyển. (Ảnh minh họa: MUC)

Vì sao nên tách kỳ thi tốt nghiệp và đại học. Từ hai lý do trên, ông Đạt đề xuất không nên duy trì nhiều kỳ thi riêng ở các đại học như hiện nay vì tốn kém và thiếu chuẩn chung. Thay vào đó, Bộ GD&ĐT nên cấp một loại chứng chỉ quốc gia, còn các trường đại học tự chủ xét tuyển theo tiêu chí riêng, ưu tiên thí sinh đã có chứng chỉ này.

TS. Nguyễn Thị Kim Phụng, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT), cũng ủng hộ việc tách bạch hai kỳ thi. Bà nói: “Tôi cho rằng tốt nghiệp phổ thông nên tổ chức nhẹ nhàng, còn xét tuyển đại học thì nên có các kỳ thi phân loại chung thông qua những trung tâm khảo thí độc lập.” Một trưởng ban đào tạo tại một đại học lớn ở Hà Nội, giấu tên, bổ sung rằng đề thi toán vừa qua có khoảng 50% câu hỏi phục vụ mục tiêu tốt nghiệp, phần còn lại khó phân loại tốt thí sinh cho xét tuyển đại học, đồng thời việc giao toàn bộ kỳ thi cho địa phương khiến dư luận lo ngại về tính liêm chính và công bằng.

Ngược lại, TS. Lê Viết Khuyến cho rằng tách hai kỳ thi là bước lùi. Ông nói thẳng: “Nếu tách hai kỳ thi là quay về thời của 60 năm trước.” và gọi việc thay đổi giáo dục liên tục là “đẽo cày giữa đường”. Ông cho rằng phân cấp tổ chức thi tốt nghiệp về địa phương là bước phát triển hợp lý, còn kỳ thi đại học cần xuất phát từ lợi ích người học, dẫn chứng nước Mỹ gần 100 năm qua dựa vào kết quả SAT và ACT do các trung tâm khảo thí độc lập thực hiện thay vì để từng trường tự tổ chức thi riêng.

Hai luồng quan điểm phản ánh một mâu thuẫn chưa được giải quyết trong chính sách thi cử: giảm chi phí xã hội bằng cách gộp kỳ thi, hay chấp nhận tốn kém hơn để đảm bảo cả hai mục tiêu tốt nghiệp và tuyển sinh đều được đánh giá đúng mức. Trách nhiệm đưa ra lựa chọn cuối cùng thuộc về Bộ GD&ĐT, cơ quan phải cân đối giữa áp lực cải cách liên tục và nhu cầu ổn định lâu dài cho học sinh.

Trần Thu (tổng hợp)

Từ Khóa: