Bánh gai Tứ Trụ mang vẻ ngoài giản dị với lớp vỏ đen bóng nhưng bên trong là phần nhân đậu xanh, dừa và vừng thơm bùi. Không cầu kỳ về hình thức, món bánh này vẫn được nhiều du khách tìm mua để mang về làm quà sau khi đến Thanh Hóa.

Từ lâu, bánh gai đã trở thành một thức quà quê gắn với đời sống người dân xứ Thanh. Bánh gai Tứ Trụ có nguồn gốc từ làng Mía, nay thuộc xã Xuân Hòa. Nghề làm bánh được cho là hình thành từ thời Hậu Lê và sản phẩm từng được chọn làm sản vật tiến vua. Nhiều hộ dân hiện vẫn tiếp tục gìn giữ nghề truyền thống này.

Lớp vỏ bánh có màu đen đặc trưng nhờ lá gai. Sau khi luộc chín, lá được giã hoặc xay nhuyễn rồi trộn với bột nếp và mật mía. Phần nhân được chế biến từ đậu xanh đồ chín, dừa nạo, vừng rang và đường. Khi hoàn thiện, bánh có lớp vỏ mềm dẻo, nhân bùi béo và vị ngọt vừa phải.

Bột bánh gai sau khi đã phối trộn, đen bóng, dẻo quẹo. (Ảnh minh họa: MUC)

Ông Hoàng Văn Huấn, chủ một cơ sở bánh gai tại xã Xuân Hòa, cho biết gia đình ông đã gắn bó với nghề hơn 30 năm. Cơ sở hiện đưa máy móc vào một số công đoạn như xay bột, phối trộn nguyên liệu và hấp bánh. Mỗi ngày, khoảng 1.000 chiếc bánh được làm ra, tạo việc làm thường xuyên cho 4-6 lao động địa phương.

Tuy nhiên, để có chiếc bánh đúng vị Tứ Trụ, nhiều công đoạn vẫn cần sự cẩn thận của người thợ. Lá gai phải được lựa chọn kỹ, phần vỏ cần đạt độ dẻo thích hợp, còn nhân đậu xanh phải được sên cùng mật mía và dừa đến khi có độ bùi, thơm và kết dính. Những yếu tố này quyết định chất lượng của bánh sau khi hấp.

Đặc biệt, gói bánh là công đoạn không thể làm qua loa. Người thợ phải chia đều vỏ và nhân, sau đó gói bánh trong lá chuối sao cho vuông vức, vừa tay. Bánh được hấp trong nhiều giờ để vỏ đạt độ dẻo, nhân hòa quyện và hương lá gai lan tỏa. Kỹ thuật gói thủ công cũng góp phần tạo nên nét riêng của bánh gai Tứ Trụ.

Sau khi gói bánh được đưa vào hấp chín (Ảnh: minh họa: MUC)

Cùng với việc duy trì nghề truyền thống, các cơ sở sản xuất tại Thanh Hóa ngày càng chú trọng bao bì, nhãn mác và thương hiệu. Sản phẩm được bán tại nhiều cửa hàng đặc sản, tuyến quốc lộ và khu du lịch, đồng thời một số cơ sở tham gia chương trình OCOP. Chị Hoàng Anh, phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa, cho biết chị thường mua bánh gai làm quà cho người thân, bạn bè từ nơi khác đến thăm. Với giá vài chục nghìn đồng, bánh gai trở thành món quà quê dễ mua và mang đậm hương vị xứ Thanh.

Thành Luân (tổng hợp)

Từ Khóa: