Washington D.C: Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch nước Tập Cận Bình đã trao đổi về hàng loạt vấn đề từ thương mại, AI đến Đài Loan, nhưng các thông tin được công bố sau cuộc gặp chưa cho thấy bước tiến mang tính đột phá.

Cuộc hội đàm thượng đỉnh diễn ra ngày 24/9 theo giờ địa phương tại Washington D.C. Một ngày sau, thông cáo của Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết hai bên đã có thêm tham vấn về kinh tế và thương mại, trong khi phía Mỹ chưa công bố thông cáo chính thức về nội dung cuộc gặp.

Trước đó, tối 24/9, ông Trump và phu nhân tổ chức quốc yến đón ông Tập và phu nhân. Nhiều quan chức cấp cao của Mỹ và Trung Quốc cùng các lãnh đạo công nghệ Mỹ tham dự sự kiện.

Hai nhà lãnh đạo dành nhiều lời khen cho nhau tại buổi tiệc. Tuy nhiên, phía sau những hình ảnh tại Nhà Trắng là một loạt vấn đề mà Washington và Bắc Kinh vẫn phải tiếp tục xử lý.

Từ thương mại đến AI, khác biệt vẫn hiện hữu

Theo thông cáo ngày 25/9 của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, các đội ngũ kinh tế và thương mại hai nước đã trải qua một vòng tham vấn mới và đạt được một thỏa thuận chung. Chủ tịch nước Tập Cận Bình cho rằng: “Hợp tác là con đường hai chiều. Để giữ cho quan hệ kinh tế và thương mại ổn định, danh sách hợp tác cần được kéo dài, và danh sách vấn đề cần được rút ngắn”.

Vấn đề Đài Loan cũng được đề cập khi ông Tập kỳ vọng Mỹ tiếp tục phản đối “độc lập Đài Loan” và xử lý vấn đề này thận trọng. Ngoài ra, hai nhà lãnh đạo trao đổi về AI, bán đảo Triều Tiên, Trung Đông và xung đột Ukraine.

Đáng chú ý là cách tiếp cận đối với AI giữa hai bên chưa hoàn toàn giống nhau. Thông cáo của Trung Quốc dẫn lời ông Tập: “Hai bên có thể tiếp tục đối thoại về AI, trao đổi quan điểm về các rủi ro và lợi ích của nó, và cùng nhau ngăn chặn việc lạm dụng AI. AI phải được giữ dưới sự kiểm soát của con người”.

Trong khi đó, Tổng thống Trump viết trên Truth Social sáng 24/9 rằng Mỹ và Trung Quốc đều phản đối quản lý chặt AI. Hai nội dung được công bố cho thấy cách diễn đạt của hai bên về vấn đề này có sự khác biệt.

Phía Mỹ chưa phát hành thông cáo chính thức về hội đàm. Theo truyền thông Mỹ, ông Tập tiếp tục nhấn mạnh việc hai nước cần tránh “cạm bẫy Thucydides”, thuật ngữ mô tả nguy cơ chiến tranh khi một cường quốc đang lên có khả năng thay thế cường quốc hiện tại.

Ông Tập từng nêu vấn đề này trong cuộc gặp với Tổng thống Trump tại Bắc Kinh hồi tháng 5. Việc khái niệm trên tiếp tục được nhắc lại cho thấy cạnh tranh giữa hai nền kinh tế lớn vẫn là một nội dung quan trọng trong quan hệ song phương.

Về thương mại, hai nước dường như mới thống nhất kéo dài thêm 2 tháng thỏa thuận Busan. Thỏa thuận được hai nhà lãnh đạo đạt được vào cuối năm ngoái tại Hàn Quốc, với thời hạn ban đầu kết thúc ngày 10/11.

Nếu được gia hạn như thông tin được đề cập, thỏa thuận sẽ kéo dài đến ngày 10/1/2027. Thời gian này ngắn hơn kỳ vọng 6 tháng trước đó, còn phía Trung Quốc được cho là muốn duy trì thỏa thuận đến hết nhiệm kỳ của Tổng thống Trump.

Bên cạnh các vấn đề kinh tế và chiến lược, cuộc gặp cũng có những nội dung liên quan giao lưu nhân dân. Chủ tịch nước Tập Cận Bình mời 100.000 sinh viên Mỹ sang Trung Quốc trong 5 năm; trước đó ông Trump từng muốn cho phép thêm 600.000 sinh viên Trung Quốc theo học tại các trường đại học Mỹ.

Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình trao đổi trong cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ – Trung. (Ảnh minh họa: MUC)

Ông Trump cũng thông báo hai chú gấu trúc từ Trung Quốc sẽ sớm đến Sở thú Atlanta, bang Georgia. Những nội dung này tạo thêm điểm nhấn cho chuyến thăm, nhưng không thay đổi thực tế rằng các vấn đề lớn giữa hai nước vẫn chưa có lời giải đầy đủ.

Khả năng cuộc gặp không tạo ra đột phá đã được đề cập trước khi hai nhà lãnh đạo ngồi vào bàn. TS Zack Cooper, chuyên gia cao cấp của Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI), từng nhận định hai bên sẽ “có nhiều cơ hội chụp hình đẹp, nhưng chẳng có gì đột phá”.

Đồng thuận “ổn định chiến lược” cũng không phải nội dung hoàn toàn mới, bởi hai nhà lãnh đạo từng đạt được điều này trong cuộc gặp tại Bắc Kinh hồi tháng 5. Trong khi đó, bất đồng Mỹ – Trung vẫn kéo dài và hai nước tiếp tục cạnh tranh trong lúc còn có sự phụ thuộc lẫn nhau.

GS Stephen Robert Nagy, Đại học Cơ Đốc giáo quốc tế tại Nhật Bản, học giả tại Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật, nhận định: “Bắc Kinh dường như tin rằng đảng Cộng hòa sẽ thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, khiến vị thế của Tổng thống Trump suy yếu trong 2 năm cuối của nhiệm kỳ tổng thống. Nếu như vậy, Bắc Kinh sẽ cố gắng chờ đợi kết quả bầu cử rồi mới chốt một thỏa thuận mang tính ổn định, nhằm tích lũy nguồn lực để cạnh tranh với Mỹ trong giai đoạn hậu Trump. Ngược lại, Washington muốn đạt được thỏa thuận trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ để tận dụng làm lợi thế chính trị nhằm giành chiến thắng”.

Các nội dung được công bố sau cuộc gặp cho thấy Washington và Bắc Kinh vẫn duy trì kênh trao đổi, song những vấn đề về thương mại, AI, Đài Loan và cạnh tranh chiến lược tiếp tục cần được hai bên xử lý.

Vũ Phượng (tổng hợp)

Từ Khóa: