Những nỗ lực trung gian từ các nước Ả Rập đã khiến Tổng thống Trump thay đổi ý định tấn công các nhà máy điện của Iran vào phút chót.

Căng thẳng Iran và những nỗ lực hạ nhiệt từ hậu trường

Các ngoại trưởng của Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập Xê Út và Pakistan đã tiến hành một cuộc họp khẩn cấp tại Riyadh vào rạng sáng ngày 19/3 nhằm tìm kiếm lối thoát ngoại giao. Thách thức lớn nhất đối với các bên là việc tìm kiếm một đối tác đối thoại tin cậy phía Tehran sau khi Israel sát hại Ali Larijani, người đứng đầu an ninh quốc gia Iran. Tuy nhiên, các quan chức tình báo Ai Cập đã thành công trong việc thiết lập kênh liên lạc với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo.

Một đề xuất quan trọng về việc ngừng giao tranh trong vòng 5 ngày đã được đưa ra nhằm xây dựng lòng tin giữa các bên. Đề xuất này đã đặt nền móng cho một sự thay đổi quyết định từ phía Mỹ khi thông tin về cuộc thảo luận tại Riyadh đến được Nhà Trắng Trước đó, vào tối 21/3, từ khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago, Tổng thống Donald Trump đã đưa ra “tối hậu thư” yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz trong 48 giờ.

Đến sáng ngày 23/3, ông Trump đã quyết định tạm hoãn các cuộc tấn công và chuyển hướng sang ủng hộ giải pháp ngoại giao với Tehran. Sự thay đổi này diễn ra sau một loạt các cuộc thảo luận kín thông qua các trung gian Trung Đông, mang lại hy vọng về một thỏa thuận chấm dứt xung đột. Quyết định này không chỉ làm giảm bớt áp lực quân sự mà còn giúp thị trường chứng khoán tăng mạnh, giúp ông Trump giảm bớt các áp lực về kinh tế và chính trị đang đè nặng.

Căng thẳng Iran đối mặt rào cản từ các yêu sách cứng rắn

Mặc dù có những tín hiệu lạc quan từ phía Mỹ, các nhà trung gian Ả Rập vẫn bày tỏ sự hoài nghi về khả năng sớm đạt được một thỏa thuận chung. Iran hiện yêu cầu Mỹ và Israel phải cam kết không thực hiện các cuộc tấn công trong tương lai và phải bồi thường những thiệt hại đã gây ra. Trong khi đó, Washington vẫn kiên quyết giữ vững các yêu cầu cốt lõi bao gồm việc Iran phải tháo dỡ hoàn toàn chương trình hạt nhân, đình chỉ chương trình tên lửa đạn đạo và chấm dứt hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.

Một trong những nút thắt khó gỡ nhất là quyền kiểm soát eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ của toàn thế giới. Các nước Ả Rập đề xuất đặt eo biển này dưới sự giám sát của một ủy ban trung lập để đảm bảo an toàn hàng hải, nhưng phía IRGC lại muốn thu phí tàu qua lại tương tự như kênh đào Suez. Đề xuất này vấp phải sự phản đối gay gắt từ Ả Rập Xê Út do lo ngại Iran sẽ củng cố tầm ảnh hưởng lâu dài đối với hoạt động xuất khẩu năng lượng của khu vực.

Hiện tại, các nước như Qatar, Oman, Pháp và Vương quốc Anh đang tích cực phối hợp làm trung gian cho các bước tiếp theo. Phía Mỹ có thể cử các đặc phái viên như Steve Witkoff và Jared Kushner, thậm chí là Phó Tổng thống JD Vance để tham gia đàm phán nếu thỏa thuận gần đạt được Nhân vật Mohammad Bagher Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội Iran,

Theo: Báo Dân trí