Tại sao bạn mệt mỏi nhưng vẫn không ngủ được? Đây là câu hỏi khiến nhiều người phải trăn trở mỗi khi đối diện với tình trạng mệt mỏi kéo dài mà giấc ngủ lại không đến. Những rối loạn về nhịp sinh học, lo âu hay thói quen xấu chính là nguyên nhân gây ra hiện tượng này. Hãy cùng tìm hiểu lý do và cách khắc phục hiệu quả.

Giấc ngủ là một phần quan trọng không thể thiếu trong cuộc sống mỗi người. Tuy nhiên, có những lúc bạn cảm thấy mệt mỏi, kiệt sức; sau một ngày dài nhưng lại không thể chìm vào giấc ngủ. Tình trạng này không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe của bạn. Vậy, tại sao bạn mệt mỏi nhưng vẫn không ngủ được? Hãy cùng tìm hiểu nguyên nhân và những giải pháp giúp cải thiện tình trạng này.

1. Tại sao bạn mệt mỏi – Nhịp sinh học và giấc ngủ

Nhịp sinh học là hệ thống điều chỉnh chu kỳ 24 giờ của cơ thể; ảnh hưởng đến nhiều hoạt động trong cơ thể như; nhiệt độ cơ thể, trao đổi chất, sản xuất hormone và đặc biệt là giấc ngủ. Tiến sĩ W. Christopher Winter, chuyên gia về giấc ngủ, giải thích rằng nhịp sinh học điều chỉnh sản xuất melatonin, hormone quan trọng giúp cơ thể ngủ ngon hơn. Khi mặt trời lặn, mức melatonin bắt đầu tăng dần; đạt đỉnh vào khoảng từ 2-4 giờ sáng và giảm xuống khi trời sáng.

Tuy nhiên, có những lúc nhịp sinh học của bạn có thể bị rối loạn, dẫn đến việc dù bạn mệt mỏi nhưng vẫn không thể ngủ được. Hội chứng giai đoạn ngủ trễ (DSPS) là một trong những nguyên nhân phổ biến. Những người mắc phải hội chứng này có xu hướng đi ngủ muộn hơn 2 giờ so với khung giờ thông thường (thường là từ 10 giờ tối – 12 giờ sáng); dẫn đến việc họ khó thức dậy vào buổi sáng. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ và sức khỏe tổng thể.

2. Phân biệt mệt mỏi, buồn ngủ và kiệt sức

Theo Tiến sĩ W. Christopher Winter, nhiều người nhầm lẫn giữa các trạng thái mệt mỏi, buồn ngủ và kiệt sức. Tuy chúng có những điểm tương đồng nhưng lại khác nhau rõ rệt:

  • Mệt mỏi là cảm giác thiếu năng lượng, nhưng không nhất thiết phải ngủ ngay.
  • Buồn ngủ là trạng thái cơ thể gần như không thể giữ mắt mở, cơ thể sẵn sàng để ngủ.
  • Kiệt sức là sự suy giảm thể chất nghiêm trọng sau một hoạt động kéo dài khiến cơ thể trở nên rất mệt mỏi; và không thể hoạt động bình thường.

Việc nhận diện rõ các trạng thái này sẽ giúp bạn hiểu đúng tình trạng của mình và tìm cách khắc phục hiệu quả.

3. Tại sao bạn mệt mỏi – Nguyên nhân khiến bạn mệt mỏi nhưng không ngủ được

Dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng mệt mỏi nhưng không ngủ được:

1. Rối loạn nhịp sinh học

Nhịp sinh học bị rối loạn; có thể là lý do chính khiến bạn không thể ngủ dù cơ thể đang rất mệt mỏi. Cũng giống như đã đề cập ở trên; khi nhịp sinh học của cơ thể bị xáo trộn, việc sản xuất melatonin bị ảnh hưởng, dẫn đến khó khăn trong việc chìm vào giấc ngủ. Điều này đặc biệt phổ biến ở những người làm ca đêm hoặc có thói quen ngủ không ổn định.

Theo Tiến sĩ W. Christopher Winter, nhiều người nhầm lẫn giữa các trạng thái mệt mỏi, buồn ngủ và kiệt sức.

2. Lo âu và căng thẳng

Lo lắng, căng thẳng và các rối loạn lo âu có thể khiến bạn cảm thấy mệt mỏi về thể chất nhưng lại không thể ngủ được. Tâm trí căng thẳng sẽ làm tăng mức độ tỉnh táo, khiến bạn khó thư giãn để ngủ được. Tình trạng này kéo dài có thể dẫn đến những vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe tâm thần và thể chất.

3. Trầm cảm

Trầm cảm là một nguyên nhân khác khiến bạn luôn cảm thấy mệt mỏi nhưng không thể ngủ. Khoảng 90% người mắc trầm cảm gặp phải các vấn đề về giấc ngủ như mất ngủ; hoặc hội chứng chân không yên. Trầm cảm không chỉ ảnh hưởng đến tâm lý mà còn can thiệp vào nhịp sinh học của bạn, gây ra sự thay đổi trong các hóa chất não bộ và làm tăng nguy cơ rối loạn giấc ngủ.

4. Caffeine

Caffeine, chất kích thích có trong cà phê, trà và các thức uống khác, có thể làm gián đoạn giấc ngủ nếu tiêu thụ quá gần giờ ngủ. Caffeine có thể tồn tại trong cơ thể từ 5-16 giờ, khiến bạn tỉnh táo và khó ngủ. Do đó, bạn nên tránh uống caffeine ít nhất 4-6 giờ trước khi đi ngủ để tránh bị mất ngủ.

5. Sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ

Ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính và các thiết bị điện tử khác có thể làm ức chế việc sản xuất melatonin, khiến bạn khó ngủ hơn. Nếu bạn sử dụng điện thoại hay máy tính quá lâu trước khi ngủ, cơ thể sẽ không nhận tín hiệu để bắt đầu quá trình chuẩn bị cho giấc ngủ. Hãy thử ngừng sử dụng các thiết bị này ít nhất 1-2 giờ trước khi ngủ.

6. Sự ảnh hưởng của COVID-19

Nhiều người sau khi mắc COVID-19 gặp phải các vấn đề về giấc ngủ, kể cả khi họ đã phục hồi về mặt thể chất. Nghiên cứu cho thấy 5% bệnh nhân COVID-19 bị mất ngủ, và 10% bệnh nhân nặng gặp khó khăn về giấc ngủ. Những người bị COVID kéo dài cũng gặp phải tình trạng khó ngủ nghiêm trọng. Điều này một phần là do sự thay đổi trong hệ thống thần kinh và các yếu tố khác liên quan đến bệnh lý.

7. Chế độ ăn uống không hợp lý

Chế độ ăn uống ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng giấc ngủ. Nghiên cứu chỉ ra rằng các thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa có thể làm tăng cảm giác mệt mỏi vào ban ngày, nhưng lại gây khó ngủ vào ban đêm. Ngược lại, thực phẩm như hạnh nhân, kiwi, và cá béo chứa melatonin, có thể giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ của bạn.

4. Cách cải thiện tình trạng mệt mỏi nhưng không ngủ được

Nếu bạn đang gặp tình trạng mệt mỏi nhưng không thể ngủ được, có một số biện pháp giúp cải thiện tình hình:

1. Duy trì lịch trình ngủ đều đặn

Việc duy trì một lịch trình ngủ cố định mỗi ngày sẽ giúp cơ thể bạn thiết lập lại nhịp sinh học và cải thiện chất lượng giấc ngủ. Hãy đi ngủ và thức dậy vào cùng một giờ mỗi ngày, kể cả vào cuối tuần.

2. Tạo môi trường ngủ lý tưởng

Giữ phòng ngủ của bạn tối và mát mẻ (khoảng 15-19°C). Một môi trường ngủ thoải mái sẽ giúp bạn dễ dàng thư giãn và nhanh chóng đi vào giấc ngủ.

3. Thư giãn trước khi ngủ

Tránh các hoạt động gây căng thẳng trước khi đi ngủ. Bạn có thể thư giãn bằng cách đọc sách, thiền hoặc nghe nhạc nhẹ nhàng. Những hoạt động này sẽ giúp tâm trí bạn trở nên thoải mái hơn, dễ dàng chìm vào giấc ngủ.

4. Hạn chế sử dụng thiết bị điện tử

Ánh sáng xanh từ điện thoại và máy tính có thể làm gián đoạn giấc ngủ của bạn. Hãy ngừng sử dụng các thiết bị điện tử ít nhất 1-2 giờ trước khi ngủ để giảm thiểu sự tác động của ánh sáng xanh lên giấc ngủ.

5. Tham khảo ý kiến bác sĩ

Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài và ảnh hưởng đến sức khỏe, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ để tìm ra nguyên nhân và có giải pháp điều trị phù hợp. Tránh sử dụng thuốc ngủ một cách bừa bãi vì chúng có thể gây ra các tác dụng phụ không mong muốn.

Mệt mỏi nhưng vẫn không ngủ được, có thể do nhiều yếu tố tác động đến chất lượng giấc ngủ của bạn, bao gồm rối loạn nhịp sinh học, căng thẳng, lo âu, trầm cảm, thói quen ăn uống không tốt, và các yếu tố khác. Để cải thiện tình trạng này, bạn cần có một lối sống lành mạnh với thói quen ngủ hợp lý, môi trường ngủ thoải mái và cách giảm căng thẳng hiệu quả. Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài, đừng ngần ngại tìm sự tư vấn từ bác sĩ để có hướng điều trị chính xác.