Sau các nỗ lực ngoại giao bất thành, Tổng thống Donald Trump đưa ra quyết định không kích Iran dưới áp lực từ Israel và Arab Saudi, đánh dấu bước ngoặt lớn trong chính sách đối ngoại của Mỹ tại Trung Đông.

Sự bế tắc không thể cứu vãn của các nỗ lực ngoại giao

Tổng thống Donald Trump từng nhấn mạnh ngoại giao là “lựa chọn ưu tiên” nhằm buộc Tehran nhượng bộ về chương trình hạt nhân và tên lửa. Ông đã điều động các nhóm tác chiến tàu sân bay tới khu vực để gây áp lực, đồng thời cử phái đoàn cấp cao, bao gồm Jared Kushner và Đặc phái viên Steve Witkoff, trực tiếp đàm phán tại Geneva. Đây là nỗ lực nhằm đạt được những thỏa hiệp quan trọng mà Mỹ đã đưa ra từ trước đó.

Tuy nhiên, hy vọng về một bước đột phá đã lụi tàn khi phía Mỹ tin rằng Tehran chỉ đang sử dụng các thủ thuật trì hoãn và “chơi đùa với câu chữ”. Các quan chức chính quyền nhận định ý định của Iran là duy trì khả năng làm giàu uranium để phục vụ mục tiêu quân sự theo thời gian. Sự thiếu thiện chí này đã khiến ông Trump dần mất kiên nhẫn và thiên về phương án sử dụng vũ lực.

Đến chiều ngày 27/2, tại Corpus Christi, Texas, nỗi thất vọng của ông Trump đã lên đến đỉnh điểm. Trước đám đông cử tri, ông công khai tuyên bố mình “không hài lòng” với các nhà đàm phán Iran. Tổng thống Mỹ thừa nhận ông đang đứng trước một “quyết định rất lớn” và không hề dễ dàng, đánh dấu sự chuẩn bị cho việc từ bỏ bàn đàm phán để hướng tới một hành động quân sự quy mô lớn.

Áp lực cộng hưởng từ các đồng minh Israel và Arab Saudi


    Các quan chức chủ chốt trong bộ máy chính quyền Iran nằm trong danh sách tiêu diệt của chiến dịch quân sự do Mỹ và Israel phối hợp triển khai. (Ảnh: Báo Khai Mở)

Một động lực then chốt thúc đẩy quyết định không kích Iran chính là nỗ lực thuyết phục bền bỉ từ phía các đồng minh chiến lược. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu từ lâu đã coi Tehran là mối đe dọa sinh tồn và liên tục hối thúc Mỹ hành động quân sự. Sự phối hợp chặt chẽ giữa Israel và Nhà Trắng đã tạo ra một lực đẩy mạnh mẽ khiến ông Trump quyết định thực hiện bước ngoặt trong chính sách kiềm chế suốt nhiều thập kỷ.

Bên cạnh đó, vai trò của Arab Saudi cũng vô cùng quan trọng. Dù công khai ủng hộ ngoại giao, Thái tử Mohammed bin Salman đã thực hiện nhiều cuộc điện đàm riêng với ông Trump để ủng hộ một cuộc tấn công. Riyadh lo ngại Iran sẽ trở nên nguy hiểm hơn nếu không bị ngăn chặn ngay lập tức, đặc biệt khi Mỹ đang có lực lượng quân sự hùng hậu tại khu vực. Bộ trưởng Quốc phòng Arab Saudi Khalid bin Salman cũng đã tổ chức nhiều cuộc họp kín tại Washington để cảnh báo về hệ lụy nếu trì hoãn tấn công.

Tính toán của Arab Saudi không chỉ nhằm bảo vệ hạ tầng dầu mỏ khỏi các đòn trả đũa mà còn vì mục tiêu lâu dài là loại bỏ đối thủ lớn nhất tại khu vực. Những tuyên bố cứng rắn và đe dọa từ phía Iran nhắm vào lợi ích Mỹ tại Trung Đông đã khiến thái độ của Riyadh thay đổi mạnh mẽ. Sự cộng hưởng từ tiếng nói của cả Tel Aviv và Riyadh đã giúp ông Trump tự tin thực hiện “canh bạc” quân sự này.

Bước ngoặt quân sự và thông điệp gửi tới Tehran

Sáng ngày 28/2, chiến dịch tập kích quy mô lớn đã chính thức bắt đầu, nhắm thẳng vào năng lực tên lửa, hải quân và các “lực lượng ủy nhiệm khủng bố” của Iran. Ông Trump tuyên bố mục tiêu là bảo vệ người Mỹ bằng cách loại bỏ những mối đe dọa cận kề gây nguy hiểm trực tiếp cho binh sĩ, căn cứ và đồng minh. Ngay trong giờ đầu tiên, cuộc tấn công hiệp đồng giữa Mỹ và Israel đã khiến Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei thiệt mạng.

Trong bài phát biểu được ghi hình tại Mar-a-Lago, ông Trump đã gửi thông điệp yêu cầu lực lượng an ninh Iran hạ vũ khí, đồng thời mô tả đây là “cơ hội trăm năm có một” để người dân Iran giành lại tự do. Trận tập kích này đánh dấu bước thay đổi mạnh mẽ so với các can thiệp quân sự quy mô hẹp trước đây của ông, thách thức quy tắc kiềm chế kéo dài hàng thập kỷ của Washington đối với chính quyền Tehran.

Dẫu vậy, Tổng thống Trump vẫn phải đối mặt với rủi ro lớn: liệu sức mạnh không quân có thể giúp ông đạt được các mục tiêu chính trị bền vững dưới mặt đất hay không. Khi tên lửa vẫn đang dội xuống, ông khẳng định mình là vị tổng thống duy nhất sẵn lòng hành động quyết liệt như vậy để bảo vệ lợi ích quốc gia. Cục diện địa chính trị Trung Đông hiện đã bước sang một chương mới đầy biến động và khó lường.

Theo: Khai Mở

Từ Khóa: