Những bẫy lừa đảo AI đang gia tăng mạnh vào mùa mua sắm cuối năm, đòi hỏi người tiêu dùng trang bị kỹ năng nhận diện và phòng vệ trước hàng loạt chiêu trò tinh vi.

Những bẫy lừa đảo AI với cú click tưởng vô hại

Những bẫy lừa đảo AI trong cao điểm mua sắm cuối năm; các chuyên gia an ninh mạng cảnh báo người tiêu dùng; đang phải đối mặt với loạt rủi ro vô hình nhưng gây thiệt hại rất thật. Tại tọa đàm “Nhận diện bẫy lừa – An tâm mua sắm” do Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA) phối hợp TikTok tổ chức, ông Vũ Duy Hiền – Phó Tổng Thư ký NCA – nhấn mạnh tội phạm công nghệ cao hoạt động mạnh nhất vào giai đoạn giao dịch sôi động cuối năm.

Những thủ đoạn phổ biến gồm giả mạo thương hiệu; nhân viên sàn TMĐT, tung “sale sốc”, mạo danh shipper hay cơ quan chức năng; và đặc biệt là sử dụng deepfake để giống như người thân nhằm chiếm đoạt lòng tin. Chỉ một lần mất cảnh giác trước mã QR, đường link lạ hay cuộc gọi video “rất thật” cũng có thể khiến người dùng mất tài khoản hoặc toàn bộ tài chính.

Ông Vũ Ngọc Sơn – Trưởng ban Nghiên cứu và Hợp tác quốc tế (NCA) – cảnh báo rằng deepfake hiện không chỉ tạo khuôn mặt giả mà còn tái tạo giọng nói cực kỳ chân thật. Kẻ gian thậm chí đọc chính xác thông tin đơn hàng bị lộ, khiến nạn nhân tin tưởng tuyệt đối.

Những bẫy lừa đảo AI và yêu cầu minh bạch của KOL, KOC

Tại sự kiện, TS. Phan Thế Thắng (Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia) phân tích rõ hơn về hành lang pháp lý theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023. Một trong những điểm mới là KOL, KOC, người sáng tạo nội dung phải công khai việc được tài trợ khi quảng cáo sản phẩm – kể cả tài trợ bằng hiện vật. Việc không minh bạch, thổi phồng công dụng hay gây nhầm lẫn đều là hành vi bị cấm.

Ông Thắng cũng nhấn mạnh sự khác biệt giữa dữ liệu cá nhân và thông tin người tiêu dùng. Thông tin người tiêu dùng bao gồm hành vi, thói quen, lịch sử giao dịch… và cá nhân bán hàng online cũng phải bảo vệ loại dữ liệu này.

Song song đó, chuyên gia khuyến nghị người dân ghi nhớ nguyên tắc “3 Không – 3 Nhanh”:
• Không tin tuyệt đối vào hình ảnh hay giọng nói người thân qua video call.
• Không cài ứng dụng từ liên kết lạ.
• Không chuyển tiền khi chưa xác thực.

Và phải:
• Nhanh tra cứu,
• Nhanh ngắt kết nối khi bị đe dọa,
• Nhanh báo cáo tới cơ quan chức năng hoặc ngân hàng.

Những bẫy lừa đảo AI
TS Phan Thế Thắng – Phó trưởng Ban Bảo vệ người tiêu dùng, Uỷ ban Cạnh tranh Quốc gia chia sẻ về hành lang pháp lý để bảo vệ người tiêu dùng (Ảnh: Chụp màn hình/ Dân Trí)

Những bẫy lừa đảo AI và giải pháp từ doanh nghiệp công nghệ

Đại diện MoMo chia sẻ ba hình thức lừa đảo phổ biến: dụ cài mã độc chiếm quyền điều khiển, thao túng tâm lý buộc người dùng tự chuyển tiền, hoặc đánh cắp liên kết ví. MoMo hiện triển khai cảnh báo thời gian thực và khóa giao dịch rút tiền khi phát hiện bất thường. Nếu đã cài mã độc, giải pháp an toàn nhất là khôi phục cài đặt gốc.

TikTok Shop cho biết đã gỡ 420.000 video lừa đảo trong năm 2024, trong đó 97% được AI tự động phát hiện. Đồng thời nền tảng áp dụng cơ chế kiểm tra ngẫu nhiên để rà soát chất lượng người bán. Các KOL cũng bị kẻ gian mạo danh ngày càng tinh vi khi chạy quảng cáo, mua lượt theo dõi để qua mặt người tiêu dùng.

Các chuyên gia thống nhất rằng chỉ khi hành lang pháp lý đủ mạnh, công nghệ đủ thông minh và người dân được trang bị “vaccine số”, môi trường mua sắm trực tuyến mới thực sự an toàn trước làn sóng lừa đảo công nghệ cao.

Theo: Dân trí

Từ Khóa: