Người Việt trung bình ăn 136g thịt mỗi ngày, gần gấp đôi mức khuyến nghị 70g, trong khi rau xanh và trái cây mới đáp ứng 66-77% nhu cầu tối thiểu. Khẩu phần lệch về thịt, ít chất xơ đang làm tăng nguy cơ bệnh mạn tính.

Số liệu của Bộ Y tế và phân tích từ Viện Dinh dưỡng giai đoạn 2010-2020 cho thấy bữa ăn của người Việt ngày càng thiên về nhóm thực phẩm giàu năng lượng. Lượng thịt tiêu thụ tăng từ 84g lên 136g mỗi ngày, trong khi rau xanh ở mức 231g và trái cây 140g, thấp hơn nhiều so với mức tối thiểu 400g rau quả mỗi ngày được WHO khuyến cáo.

Tại khu vực đô thị, mức tiêu thụ thịt còn cao hơn, khoảng 155g mỗi người mỗi ngày. PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, nhận định khẩu phần đang lệch về nhóm nhiều chất béo, natri và đường bổ sung, trong khi thực phẩm có lợi cho sức khỏe cải thiện chậm.

Người đàn ông chọn rau và thực phẩm tại siêu thị. (Ảnh minh họa: MUC)

Vì sao bữa ăn ngày càng thiếu rau?

Lối sống đô thị hóa khiến nhiều người có xu hướng ăn ngoài do thiếu thời gian. Trong các suất ăn hàng quán, thịt và các món giàu đạm thường chiếm vị trí chính, còn rau xanh ít được chú ý.

Tâm lý lo ngại tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, ngại sơ chế và việc chưa nắm rõ khuyến nghị 400g rau quả mỗi ngày cũng khiến nhiều gia đình chưa dành đủ chỗ cho nhóm thực phẩm này.

Khẩu phần còn chịu tác động bởi thói quen ăn mặn và uống nước ngọt. Người Việt tiêu thụ trung bình 8,1g muối mỗi ngày, cao hơn mức dưới 5g mà WHO khuyến cáo. Trong hơn một thập kỷ, lượng nước ngọt đóng chai tiêu thụ cũng tăng 350%, từ 18,5 lít lên 66,5 lít mỗi người mỗi năm.

Thói quen ăn nhiều thịt, đặc biệt thịt đỏ và thịt chế biến sẵn, có thể kéo theo những hệ quả đáng lưu ý. IARC thuộc WHO xếp thịt chế biến sẵn vào nhóm một về bằng chứng gây ung thư ở người. Theo cơ quan này, ăn thêm 50g thịt chế biến sẵn mỗi ngày làm nguy cơ ung thư đại trực tràng tăng 18%.

PGS.TS Trương Tuyết Mai cho biết việc thường xuyên sử dụng thịt đỏ, xúc xích, giăm bông có thể làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Trong khi đó, thiếu rau củ đồng nghĩa cơ thể nhận được ít chất xơ và kali hơn, từ đó ảnh hưởng đến kiểm soát mỡ máu.

Ở chiều ngược lại, WHO khuyến nghị các quốc gia sử dụng thuế đối với đồ uống có đường để giảm mức tiêu thụ. Đây là hướng đi đã được nhiều nước áp dụng, trong khi lượng đồ uống này tại Việt Nam vẫn tăng mạnh.

Bữa cơm nhiều thịt có thể tạo cảm giác đủ đầy trước mắt, nhưng một khẩu phần cân đối vẫn cần rau xanh và trái cây. Thay đổi thói quen ăn uống từ những lựa chọn hằng ngày là cách thiết thực để giảm bớt nguy cơ sức khỏe về lâu dài.

Nguyễn Mùi (tổng hợp)

Từ Khóa: