Ngày 21/7, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer thông báo Washington sẽ “sớm có động thái” về thuế quan mới nhắm vào hàng chục quốc gia, ngay khi mức thuế toàn cầu tạm thời 10% của Tổng thống Donald Trump hết hiệu lực vào ngày 24/7.

Theo Financial Times, chính quyền Trump chuẩn bị áp thuế lên 60 đối tác thương mại với cáo buộc các nền kinh tế này không có biện pháp đủ mạnh để ngăn chặn lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng. Mức thuế dự kiến từ 10–12,5% — tương đương mức đang hết hạn — nhưng chính quyền Mỹ đồng thời đang tiến hành các cuộc điều tra khác có thể cung cấp cơ sở pháp lý để đề xuất mức cao hơn. Ông Greer nói với CNBC rằng “Mỹ có luật cấm giao thương đối với các hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức” trong khi phần lớn các quốc gia khác không có luật tương tự hoặc không thực thi hiệu quả.

Khoảng cách giữa lý do được nêu — lao động cưỡng bức — và danh sách đối tác bị nhắm đến là điều đáng chú ý. Trong số 60 nền kinh tế bị đề xuất áp thuế bổ sung lên tới 12,5%, có Canada, EU, Anh, Mexico, Indonesia, Pakistan, Bangladesh — phần lớn là các đối tác thương mại lớn mà Mỹ đang thâm hụt thương mại đáng kể. EU, Trung Quốc, Đài Loan và Nhật Bản đều nằm trong danh sách. Động thái này được giới phân tích xem là nỗ lực của Nhà Trắng nhằm xây dựng cơ sở pháp lý mới cho thuế quan sau khi Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2 bác bỏ một số mức thuế khẩn cấp mà ông Trump áp trước đó.

Ngay trước thông báo ngày 21/7, ông Trump ngày 20/7 đã công bố mức thuế 50% với nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Canada, viện dẫn Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930 — lần đầu tiên đạo luật này được sử dụng trong gần một thế kỷ. Mức thuế mới với Canada áp dụng lên nhiều mặt hàng từ rượu vang đến xi măng và dụng cụ khúc côn cầu, có hiệu lực trong 30 ngày. Thủ tướng Canada Mark Carney cho biết chính phủ của ông đã đưa ra các đề xuất toàn diện để giải quyết tranh chấp với Washington, khẳng định thuế quan trước đây của Trump đã vi phạm hiệp định thương mại giữa hai nước.

Với 60 đối tác còn lại, 15 đối tác — gồm Canada, EU, Anh, Mexico, Indonesia, Pakistan và Bangladesh — được đề xuất mức thuế thêm 10% vì đã có cam kết xử lý lao động cưỡng bức nhưng kết quả thực hiện chưa đáp ứng kỳ vọng của Washington. Phần còn lại của danh sách 60 nước sẽ chịu mức cao hơn. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam khẳng định chủ trương nhất quán của Việt Nam là nghiêm cấm mọi hình thức lao động cưỡng bức, tuân thủ quy định của ILO và các hiệp định thương mại tự do, đồng thời cho biết Việt Nam sẽ tiếp tục làm việc với phía Mỹ trên tinh thần xây dựng và hợp tác.

Mức thuế 10% toàn cầu hết hạn ngày 24/7. Ông Greer không nêu thời điểm cụ thể cho các biện pháp mới — nhưng Financial Times dẫn nguồn thạo tin cho rằng các mức thuế mới có thể được ban hành ngay trong tuần này. Lý do “lao động cưỡng bức” cho phép chính quyền Trump áp thuế lên gần như toàn bộ các đối tác thương mại lớn cùng một lúc — và không đòi hỏi phải đàm phán thỏa thuận song phương như các vòng thuế quan trước.

Ninh Lý tổng hợp

Từ Khóa: