Iran bác bỏ tuyên bố của Tổng thống Donald Trump về việc biến eo biển Hormuz thành lãnh thổ Mỹ, trong lúc Tehran đạt thỏa thuận kỹ thuật với Oman về tuyến hàng hải tại đây.

Tại một sự kiện dành cho lực lượng cảnh sát ở Garden City, bang New York, tối 14/8 theo giờ Mỹ, ông Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ “chẳng bao lâu nữa” coi eo biển Hormuz là lãnh thổ của nước này sau khi Washington “đánh bại hoàn toàn” Iran.

Tuyên bố được đưa ra sau bài đăng trên Truth Social ngày 12/8, trong đó ông Trump từng nói Mỹ có thể “giữ lấy” eo biển chiến lược này.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi ngày 15/8 đáp trả trên mạng xã hội X rằng Hormuz “không thể bị chiếm giữ” bằng một bài đăng, tàu sân bay hay sắc lệnh. Ông khẳng định Iran không bị khuất phục trước những lời đe dọa hay phô trương sức mạnh.

Theo luật hàng hải quốc tế, eo biển Hormuz là tuyến hàng hải quốc tế và các quốc gia không thể đơn phương tuyên bố chủ quyền đối với toàn bộ eo biển.

Khủng hoảng hiện nay bắt đầu từ ngày 28/2, khi Mỹ và Israel phối hợp không kích Iran. Tehran sau đó kiểm soát phần lớn tuyến hàng hải qua Hormuz, nơi trước chiến sự từng vận chuyển khoảng 1/5 sản lượng dầu khí toàn cầu.

Một biên bản ghi nhớ được hai bên ký hồi tháng 6 yêu cầu Iran nỗ lực bảo đảm an toàn cho tàu thương mại. Tuy nhiên, sau đó Washington và Tehran tiếp tục cáo buộc nhau vi phạm, khiến giao tranh tái diễn.

Hormuz vẫn là điểm nghẽn của khủng hoảng

Theo Trung tâm Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), số tàu qua Hormuz trong tuần qua chỉ bằng khoảng 17% mức trước chiến tranh, với 151 lượt tàu ra vào. Con số này tăng so với mức 4% của tuần trước.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đến ngày 14/8 đã điều hướng 62 tàu thương mại, vô hiệu hóa 3 tàu và lên khám 2 tàu khác để thực thi lệnh phong tỏa. Cùng ngày, một tàu thuộc Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) bị tấn công khi đi qua eo biển, nhưng không có thương vong.

Trong bối cảnh đó, Iran và Oman lại đạt tiến triển kỹ thuật về bản đồ tuyến hàng hải qua Hormuz. Diễn biến này cho thấy các kênh đàm phán vẫn đang được duy trì, dù căng thẳng giữa Tehran và Washington chưa hạ nhiệt.

Tuyên bố của ông Trump vì thế được xem là động thái cứng rắn đáng chú ý. Việc biến một eo biển quốc tế thành lãnh thổ Mỹ sẽ là bước đi chưa có tiền lệ và cũng chưa được Lầu Năm Góc hay Bộ Ngoại giao Mỹ công bố như một chính sách chính thức.

Đáng chú ý, phát biểu được ông Trump đưa ra tại một sự kiện vận động chính trị trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11. Một khảo sát của Đại học Quinnipiac cuối tháng 7 cho thấy 60% cử tri Mỹ phản đối hành động quân sự nhằm vào Iran.

Về phía Tehran, cách ông Gharibabadi nhấn mạnh các hình thức gây sức ép như mạng xã hội, tàu sân bay và sắc lệnh cho thấy Iran muốn mô tả những tuyên bố cứng rắn của Washington là sự phô trương. Trong khi đó, thực địa tại Hormuz vẫn bế tắc khi lưu lượng tàu mới phục hồi chưa tới 1/5 mức bình thường.

Ninh Lý (tổng hợp)

Từ Khóa: