Trong cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran, eo biển Hormuz đang trở thành điểm nghẽn quan trọng không kém các lệnh trừng phạt. Bất kỳ diễn biến nào tại tuyến hàng hải này đều có thể nhanh chóng tác động đến thị trường dầu mỏ và kinh tế toàn cầu.

Eo biển Hormuz từ lâu đã là một trong những tuyến hàng hải chiến lược nhất thế giới. Vì vậy, việc kiểm soát hoặc hạn chế hoạt động qua eo biển này luôn được xem là một trong những công cụ gây sức ép mạnh nhất của Iran.

Kể từ khi chiến sự bùng phát cuối tháng 2, Tehran khẳng định nước này có quyền kiểm soát hoạt động giao thông qua Hormuz. Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump nhiều lần tuyên bố Mỹ đang kiểm soát hiệu quả tuyến đường biển này.

Tại bài phát biểu ở Long Island ngày 14/8, ông Trump mô tả việc phong tỏa các cảng Iran như một “bức tường thép”, đồng thời đưa ra phát biểu mang tính chế giễu rằng Washington có thể tuyên bố Hormuz là lãnh thổ Mỹ.

Những tuyên bố đối lập cho thấy vấn đề không đơn thuần là một tuyến hàng hải. Hormuz đang trở thành biểu tượng của cuộc giằng co quyền lực giữa Washington và Tehran.

Các sự cố liên quan đến tàu thuyền càng khiến tình hình thêm căng thẳng. Hai tàu của Abu Dhabi National Oil Co. được cho là đã bị tấn công khi di chuyển qua khu vực này vào tối thứ Năm. Không có thương vong được ghi nhận.

Trong khi đó, Cơ quan Năng lượng Quốc tế cảnh báo việc khôi phục tuyến vận tải qua Hormuz ngày càng cấp thiết khi các nước đang phải sử dụng dự trữ dầu với tốc độ nhanh.

Không bên nào dễ dàng nhượng bộ

Với Iran, Hormuz là một lá bài chiến lược có giá trị đặc biệt. Với Mỹ, việc duy trì dòng chảy năng lượng qua khu vực lại là điều kiện quan trọng để hạn chế cú sốc đối với kinh tế thế giới.

Chính vì vậy, mỗi bên đều có lý do để giữ lập trường cứng rắn.

Washington muốn chứng minh các biện pháp quân sự và kinh tế đủ sức buộc Iran phải xuống thang. Tehran lại cần cho thấy những công cụ gây sức ép của Mỹ không thể dễ dàng tước bỏ lợi thế địa chiến lược của Iran.

Một thỏa thuận về hàng hải vì thế cũng không đồng nghĩa với việc cuộc đối đầu đã kết thúc. Iran và Oman đang thảo luận riêng về việc thiết lập tuyến hàng hải qua Hormuz, nhưng Mỹ không tham gia trực tiếp.

Điểm đáng chú ý là Tehran muốn tách vấn đề mở cửa eo biển khỏi một thỏa thuận hòa bình rộng lớn hơn.

Nếu lập trường này tiếp tục được duy trì, Hormuz có thể trở thành “nút thắt” kéo dài của cuộc khủng hoảng.

Và khi tuyến đường này chưa được khai thông một cách ổn định, mọi đòn trừng phạt kinh tế mới của Mỹ đều có nguy cơ đi kèm một hệ quả ngoài dự tính: làm thị trường năng lượng toàn cầu thêm bất ổn.

Thành Luân (tổng hợp)

Từ Khóa: