Eo biển Hormuz :Iran vừa thông báo kế hoạch phối hợp quản lý và thu phí dịch vụ tại eo biển Hormuz, khẳng định chủ quyền lãnh hải của hai quốc gia.

Eo biển Hormuz và kế hoạch quản lý chung giữa hai nước

Ngày 23/6, Chính quyền Tehran và Muscat vừa đưa ra tuyên bố chung nhấn mạnh quyền kiểm soát đối với vùng lãnh hải chiến lược tại eo biển Hormuz. Một nhóm công tác chung giữa Bộ Ngoại giao hai nước đã được thành lập nhằm thảo luận về khung thỏa thuận quản lý hoạt động hàng hải trong tương lai. Mục tiêu cốt lõi là xác định các dịch vụ cần cung cấp và mức chi phí đi kèm, đảm bảo phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế hiện hành.

Các cuộc thảo luận mang tính xây dựng đã diễn ra tại Muscat giữa lãnh đạo cấp cao Iran và Quốc vương Oman nhằm cụ thể hóa các điều khoản trong bản ghi nhớ gần đây với Hoa Kỳ. Oman tái khẳng định cam kết đảm bảo lưu thông an toàn qua khu vực này, đồng thời làm rõ quan điểm về việc không thu phí quá cảnh truyền thống mà tập trung vào các dịch vụ hỗ trợ hàng hải. Điều này phản ánh nỗ lực của hai nước trong việc tìm kiếm nguồn thu hợp pháp từ vị thế địa lý đặc thù của mình.

Dù nằm trong lãnh hải của Iran và Oman, Hormuz vẫn được luật pháp quốc tế phân loại là eo biển dùng cho hàng hải quốc tế do kết nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman. Việc xác lập quyền quản lý và phí dịch vụ được xem là bước đi chiến lược của Tehran nhằm khẳng định vị thế tại tuyến đường thủy quan trọng nhất thế giới. Các bên đang nỗ lực xây dựng một cơ chế vận hành chuyên nghiệp để vừa đảm bảo chủ quyền quốc gia, vừa duy trì dòng chảy thương mại toàn cầu không bị gián đoạn.

Trước áp lực trừng phạt và phản ứng quốc tế

Tehran đã nhiều lần đề xuất thu phí dịch vụ hàng hải đối với các tàu vận tải thay vì thu phí quá cảnh, một động thái mà phía Hoa Kỳ vốn kịch liệt phản đối. Trong giai đoạn chuyển tiếp, Iran cam kết thực hiện quy định miễn phí trong vòng 60 ngày theo bản ghi nhớ đã ký kết với Washington. Kế hoạch này không chỉ liên quan đến hai nước giáp eo biển mà còn dự kiến sẽ được mở rộng thảo luận với các quốc gia khác trong khu vực vùng Vịnh.

Tầm quan trọng của tuyến đường này là không thể phủ nhận khi đây là nơi lưu thông của khoảng 20% lượng dầu thô và khí hóa lỏng trên toàn thế giới. Sau thời gian ngắn bị đóng cửa do những căng thẳng quân sự bùng phát hồi tháng 2 giữa Mỹ, Israel và Iran, eo biển này chỉ mới bắt đầu hoạt động bình thường trở lại từ giữa tháng 6. Việc dỡ bỏ phong tỏa là kết quả của những nỗ lực ngoại giao phức tạp nhằm hạ nhiệt tình hình khu vực.

Tuy nhiên, kế hoạch thu phí chung đang vấp phải sự phản ứng dữ dội từ Washington khi giới chức Mỹ đe dọa sẽ áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế nặng nề. Tổng thống Donald Trump và Bộ Tài chính Mỹ đã đưa ra những cảnh báo cứng rắn đối với Oman nếu nước này hợp tác với Iran để thiết lập cơ chế thu phí. Những áp lực này đang đặt Muscat vào tình thế đối ngoại nhạy cảm giữa việc bảo vệ quyền lợi kinh tế khu vực và duy trì quan hệ với các đồng minh phương Tây.

Ninh Lý (tổng hợp)

Từ Khóa: