Đồ gia dụng tiềm ẩn nguy cơ ung thư đang là mối quan tâm khi nhiều vật dụng quen thuộc có thể chứa hóa chất ảnh hưởng sức khỏe nếu tiếp xúc lâu dài. Bài viết phân tích các nhóm sản phẩm thường gặp, dựa trên cảnh báo khoa học hiện nay.

Ung thư vẫn nằm trong nhóm nguyên nhân tử vong hàng đầu trên thế giới. Bên cạnh yếu tố di truyền hay lối sống; các nhà khoa học ngày càng chú ý đến nguy cơ phơi nhiễm hóa chất liều thấp nhưng kéo dài từ những vật dụng quen thuộc trong gia đình. Dù chưa phải mọi mối liên hệ đều được chứng minh chắc chắn; nhiều tổ chức y tế uy tín khuyến cáo người tiêu dùng nên hiểu rõ để chủ động phòng ngừa.

Đồ gia dụng tiềm ẩn nguy cơ ung thư từ đồ uống ăn kiêng

Đồ uống ăn kiêng, kẹo cao su hay sữa chua ít đường thường chứa aspartame; chất tạo ngọt nhân tạo ít calo. Tháng 7/2023, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp aspartame vào nhóm 2B; tức “có thể gây ung thư cho con người”.

Việc phân loại này chủ yếu dựa trên bằng chứng hạn chế liên quan đến ung thư gan từ các nghiên cứu trên người và động vật. Tuy nhiên; WHO cũng nhấn mạnh rằng mức tiêu thụ thông thường trong chế độ ăn hằng ngày chưa đủ cơ sở để khẳng định chắc chắn làm tăng nguy cơ ung thư. Điều này cho thấy nguy cơ không nằm ở việc sử dụng đơn lẻ; mà ở thói quen dùng lâu dài với tần suất cao. Các chuyên gia khuyến nghị nên hạn chế phụ thuộc vào đồ uống ăn kiêng; ưu tiên nước lọc hoặc đồ uống tự nhiên ít chế biến.

Đồ gia dụng tiềm ẩn nguy cơ ung thư từ dụng cụ chống dính

Nồi, chảo chống dính là vật dụng phổ biến trong nhiều gia đình hiện đại. Lớp phủ chống dính thường chứa nhóm hóa chất PFAS; còn gọi là “hóa chất vĩnh cửu” do rất khó phân hủy trong môi trường và cơ thể. Khi lớp chống dính bị trầy xước hoặc đun ở nhiệt độ quá cao; PFAS có thể giải phóng một lượng nhỏ vào thực phẩm. Các nghiên cứu cho thấy PFAS có xu hướng tích tụ trong máu; và ở những nhóm phơi nhiễm cao, chúng có liên quan đến một số loại ung thư.

Tuy vậy, mối quan hệ nhân quả trực tiếp giữa việc sử dụng nồi chảo chống dính thông thường trong gia đình và ung thư hiện vẫn còn gây tranh cãi. Các chuyên gia khuyên nên tránh làm nóng chảo rỗng; thay thế khi bề mặt bong tróc và cân nhắc sử dụng vật liệu an toàn hơn như inox, gang hoặc gốm.

Hóa chất chống cháy trong nội thất và đệm mút

Nhiều ghế sofa, nệm ngủ và đồ nội thất bọc mút được xử lý bằng hóa chất chống cháy nhằm đáp ứng tiêu chuẩn an toàn cháy nổ. Theo thời gian; các hóa chất này có thể thoát ra môi trường không khí dưới dạng hợp chất hữu cơ bay hơi (VOCs) hoặc bám vào bụi trong nhà.

Một số chất chống cháy được cho là có khả năng gây rối loạn nội tiết; cơ chế sinh học có liên quan đến sự hình thành ung thư. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp cho thấy phơi nhiễm thông thường trong gia đình làm tăng nguy cơ ung thư hiện còn hạn chế. Dù vậy, các nhà khoa học khuyến cáo nên giữ nhà cửa thông thoáng; thường xuyên vệ sinh để giảm tích tụ bụi; và ưu tiên các sản phẩm nội thất có chứng nhận an toàn hóa chất.

Sản phẩm tẩy rửa gia dụng và nguy cơ tiềm ẩn

Nước lau sàn, bột giặt, dung dịch tẩy rửa hay xịt thơm phòng có thể phát thải VOCs như benzen và formaldehyde; những chất đã được nghiên cứu rộng rãi về nguy cơ gây ung thư. Một nghiên cứu công bố năm 2022 trên tạp chí Indoor Air cho thấy việc dọn dẹp thường xuyên bằng các sản phẩm hóa học làm tăng mức độ tiếp xúc với VOCs trong không gian kín. Một số nghiên cứu quan sát khác ghi nhận mối liên quan giữa phơi nhiễm VOCs kéo dài với ung thư vú; buồng trứng, da và tử cung.

Dù chưa thể khẳng định chắc chắn mối quan hệ nhân quả; nhiều chuyên gia khuyên nên giảm sử dụng các sản phẩm có mùi hương mạnh; ưu tiên chất tẩy rửa sinh học và mở cửa thông gió khi dọn dẹp.

Mỹ phẩm, sản phẩm chăm sóc cá nhân và tiếp xúc lâu dài

Mỹ phẩm và sản phẩm chăm sóc cá nhân như dầu gội, kem dưỡng, son môi có thể chứa paraben; chất giải phóng formaldehyde hoặc thuốc nhuộm tổng hợp. Hiệp hội Ung thư Mỹ cho biết dữ liệu về tác động gây ung thư lâu dài của phần lớn các sản phẩm này hiện vẫn còn hạn chế.

Riêng formaldehyde đã được xếp vào nhóm chất gây ung thư đã biết. Một số phương pháp duỗi tóc khi làm nóng có thể giải phóng formaldehyde vào không khí. Nghiên cứu của Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) cho thấy phụ nữ sử dụng sản phẩm duỗi tóc hơn 4 lần mỗi năm có nguy cơ ung thư tử cung cao gấp đôi so với người không dùng. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng không cần tránh hoàn toàn mỹ phẩm; nhưng nên đọc kỹ thành phần; hạn chế sử dụng các sản phẩm chứa hóa chất mạnh và không lạm dụng trong thời gian dài.

Theo: VnExpress