Hai vụ việc xảy ra trong ngày 11/8 cho thấy an ninh hàng hải tại Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp, khi Mỹ chặn một tàu hàng gần Iran còn Houthi tấn công tàu vận tải tại Yemen khiến 6 người thiệt mạng.

Tình hình trên các tuyến hàng hải chiến lược ở Trung Đông tiếp tục nóng lên khi quân đội Mỹ và lực lượng Houthi có những động thái quân sự riêng biệt chỉ trong chưa đầy một ngày. Rạng sáng 11/8 theo giờ Hà Nội, trực thăng MH-60 của Hải quân Mỹ đã phóng hai tên lửa Hellfire vào buồng máy tàu container Vela Nova treo cờ Panama tại Vịnh Oman, sau khi con tàu không tuân thủ nhiều yêu cầu dừng lại từ lực lượng Mỹ.

Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), đây là tàu thứ ba bị vô hiệu hóa kể từ khi Washington tái áp đặt phong tỏa hải quân đối với các cảng Iran từ ngày 14/7. CENTCOM cho biết đến ngày 11/8, lực lượng Mỹ đã chuyển hướng 55 tàu thương mại, vô hiệu hóa 3 tàu và tiến hành kiểm tra 2 tàu khác không chấp hành yêu cầu.

Phía Mỹ khẳng định các đơn vị quân sự tại Trung Đông vẫn duy trì trạng thái sẵn sàng cao, đồng thời chưa ghi nhận thương vong trong vụ việc liên quan đến tàu Vela Nova. Con tàu dài khoảng 145 m, thuộc sở hữu đăng ký của Golden Valley Marine Investment tại Liberia và do Doris Shipping & Trading của Thổ Nhĩ Kỳ vận hành. Sau khi bị tấn công, thủy thủ đoàn Vela Nova được cho là đã rời tàu và chuyển sang một phương tiện dân sự khác.

Hai điểm nóng hàng hải cùng gia tăng sức ép

Vụ việc tại Vịnh Oman diễn ra trong bối cảnh chiến sự Mỹ – Israel với Iran vẫn chưa có hồi kết, dù các cuộc giao tranh trực diện đã giảm từ tháng 7. Washington áp đặt phong tỏa hải quân nhằm gây sức ép để Tehran mở lại eo biển Hormuz, tuyến vận tải từng đảm nhận khoảng một phần năm lượng dầu khí vận chuyển bằng đường biển của thế giới trước chiến sự.Trong khi đó, ở phía nam bán đảo Arab, một vụ tấn công khác đã gây hậu quả nghiêm trọng hơn về nhân mạng. Bộ Giao thông Vận tải Yemen cho biết tàu hàng nhỏ Tihamah chở lương thực đã trúng ba tên lửa đạn đạo liên tiếp khi đi qua eo biển Bab el-Mandeb.Theo lực lượng Tuần duyên Yemen, vụ tấn công khiến 4 thủy thủ, gồm 3 người Pakistan và một người Indonesia, cùng 2 thành viên lực lượng cứu hộ thiệt mạng.

Đây là những trường hợp tử vong đầu tiên được ghi nhận trong các cuộc tấn công của Houthi nhằm vào tàu thuyền kể từ khi giao tranh tái bùng phát. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran và Oman đang ở giai đoạn đàm phán cuối cùng liên quan đến việc mở lại eo biển Hormuz, song ông nhấn mạnh bất kỳ thỏa thuận nào cũng khó đạt ý nghĩa nếu Mỹ không dỡ bỏ phong tỏa và bồi thường thiệt hại chiến tranh. Trái với kỳ vọng ngoại giao, hoạt động vận tải biển vẫn chịu ảnh hưởng rõ rệt. Dữ liệu Kpler được nhiều hãng tin quốc tế dẫn lại cho thấy lưu lượng tàu qua Bab el-Mandeb đã giảm từ khoảng 50 tàu mỗi ngày trước phong tỏa xuống còn gần 32 tàu mỗi ngày trong tuần trước.

Diễn biến này cũng gây thêm sức ép đối với Ả-rập Xê-út, khi Bab el-Mandeb được xem là tuyến thay thế quan trọng cho hoạt động xuất khẩu dầu trong trường hợp Hormuz bị gián đoạn.Sau khi Houthi tuyên bố phong tỏa Biển Đỏ nhằm vào Riyadh hồi tháng trước, một số tàu dầu Saudi đã phải thay đổi lộ trình và đi vòng qua châu Phi để hạn chế nguy cơ gặp sự cố. Những diễn biến mới cho thấy dù các bên vẫn duy trì các kênh đàm phán, rủi ro đối với hoạt động hàng hải tại hai eo biển chiến lược của Trung Đông vẫn ở mức cao, ảnh hưởng trực tiếp đến thương mại và vận chuyển năng lượng quốc tế.

Trần Thu (tổng hơp)

Từ Khóa: