Ông Hoàng Quang Trung ở thị trấn Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn, chuyển sang ươm giống cây sở và đạt thu nhập trên 200 triệu đồng mỗi năm sau khi trừ chi phí.

Cây sở, tên khoa học Camellia sasanqua, thuộc họ Chè, vốn được trồng từ những năm 1960 để phủ xanh đất trống, đồi núi trọc ở nhiều địa phương miền núi phía Bắc. Loài cây này thích nghi tốt với đất nghèo dinh dưỡng, ít sâu bệnh, gần như không cần phân bón hay hóa chất bảo vệ thực vật, phù hợp với điều kiện đất dốc bạc màu ở vùng núi đá vôi Lạng Sơn, Cao Bằng.

Tại khu Lao Động, thị trấn Lộc Bình, ông Hoàng Quang Trung, sinh năm 1963, là một trong những hộ dân tận dụng tốt lợi thế này. Ông chuyển hướng sang sản xuất cây giống, tập trung ươm giống sở và mở rộng sang cây trám ghép, cây hồi ghép để khai thác hết diện tích đất đồi của gia đình. Mỗi năm, gia đình ông cung cấp ra thị trường khoảng 70.000 cây giống sở, với giá bán trung bình 6.000 đồng/cây.

Từ mô hình này, thu nhập của gia đình ông đạt trên 200 triệu đồng mỗi năm sau khi trừ chi phí. Không dừng lại ở sản xuất giống, từ năm 2018, ông Trung tiếp tục mở rộng diện tích trồng sở trên đất đồi của gia đình. Đến nay, ông đã trồng khoảng 4.000 cây, một số cây bắt đầu cho quả, hứa hẹn nguồn thu ổn định trong những năm tới.

Mô hình của ông Trung nằm trong bức tranh chung của cây sở tại vùng biên giới phía Bắc. Người trồng chủ yếu làm cỏ định kỳ, thu hoạch quả vào khoảng tháng 10 hằng năm. Mỗi hecta sở cho từ 2 đến 3 tấn quả khô mỗi năm; ngay cả khi bán thô, nông dân vẫn đạt thu nhập vài chục triệu đồng mỗi năm. Theo ước tính tại một số địa phương, lợi nhuận ròng từ trồng sở dao động khoảng 30 đến 50 triệu đồng/ha/năm, tùy điều kiện canh tác và giá thu mua.

Giá trị của cây sở còn nằm ở hạt, nguyên liệu ép ra dầu sở giàu axit béo không bão hòa Omega 3, 6, 9. Trước đây, do công nghệ khử mùi và chế biến còn hạn chế, dầu sở chưa được khai thác hiệu quả. Nhờ công nghệ ép và tinh chế hiện đại trong những năm gần đây, chất lượng sản phẩm được cải thiện rõ rệt, giá dầu sở thành phẩm hiện đạt khoảng 400.000 đồng/lít.

Tuy vậy, phần lớn sản phẩm sở vẫn được xuất thô ra nước ngoài do năng lực chế biến sâu trong nước còn hạn chế, khiến giá trị gia tăng chưa được giữ lại nhiều ở khâu sản xuất nội địa. Trường hợp ông Trung cho thấy một hướng đi khác: thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào bán quả thô, chuyển sang cung cấp giống và mở rộng diện tích trồng có thể mang lại nguồn thu ổn định và chủ động hơn cho người dân vùng cao.

Thành Luân (tổng hợp)

Từ Khóa: