Nghề làm muối Phú Lộc tại Quảng Trị bước vào cao điểm sản xuất giữa nắng nóng cuối tháng 6. Dẫu đối mặt nền nhiệt trên 40 độ C, diêm dân vẫn miệt mài bám đồng để kết tinh nên những hạt “vàng trắng” mặn mòi, tinh khiết từ dòng sông Loan sạch.

Nỗ lực duy trì làng nghề truyền thống hơn nửa thế kỷ

Nghề làm muối tại làng Phú Lộc, xã Phú Trạch, tỉnh Quảng Trị đã có lịch sử tồn tại hơn nửa thế kỷ và chính thức được công nhận là làng nghề truyền thống vào năm 2011. Đây hiện là địa phương duy nhất tại tỉnh Quảng Trị còn duy trì công việc này, không chỉ đóng vai trò là kế sinh nhai chính mà còn là nghề cha truyền con nối qua nhiều thế hệ. Việc giữ lửa nghề giữa những biến động của thị trường thể hiện quyết tâm cao độ của người dân trong việc bảo tồn giá trị văn hóa sản xuất của quê hương.

Vụ sản xuất muối tại đây thường kéo dài từ tháng 3 đến tháng 7 hàng năm, trùng với thời điểm miền Trung bước vào những tháng nắng nóng gay gắt nhất. Theo kinh nghiệm của những diêm dân lâu năm, thời tiết nắng càng nhiều thì muối kết tinh càng trắng và cho năng suất cao hơn. Do đó, dù phải đối mặt trực tiếp với sự khắc nghiệt của thiên nhiên, người lao động nơi đây vẫn luôn mong chờ những ngày nắng cháy da để đảm bảo sản lượng cho cả mùa vụ.

Một điểm đặc trưng tạo nên sự khác biệt của sản phẩm nơi đây là diêm dân không lấy nước biển trực tiếp mà sử dụng nguồn nước từ cửa sông Loan. Nhờ nguồn nước giáp ranh giữa hai xã Phú Trạch và Hòa Trạch, hạt muối Phú Lộc khi kết tinh sở hữu vị mặn dịu đặc trưng và không bị chát như nhiều loại muối khác. Đặc điểm này giúp sản phẩm giữ được uy tín trên thị trường, đồng thời khẳng định giá trị riêng biệt của làng nghề truyền thống duy nhất tại địa phương.

Nghề làm muối Phú Lộc: nhọc nhằn đời diêm dân dưới sức nóng 40 độ C

Giữa nền nhiệt cuối tháng 6 đôi khi vượt ngưỡng 40 độ C, các diêm dân như ông Phạm Ngọc hay ông Phạm Toản vẫn miệt mài làm việc trên cánh đồng không một bóng cây. Công việc đòi hỏi sức khỏe dẻo dai khi họ phải liên tục cúi người cào muối, đẩy nước và vận chuyển những xe muối nặng nhọc dưới ánh nắng phản chiếu gay gắt từ mặt ruộng trắng xóa. Mọi công sức cả ngày có thể đổ sông đổ bể nếu xuất hiện những cơn mưa rào bất chợt, khiến lòng người luôn thấp thỏm dõi theo từng đám mây trên bầu trời.

Hiện nay, toàn xã có hơn 200 hộ dân tham gia sản xuất trên diện tích cánh đồng muối rộng khoảng 72ha. Trung bình mỗi ngày, làng nghề cung ứng ra thị trường từ 80 đến 100 tấn muối, riêng những hộ có diện tích lớn có thể thu hoạch hơn 1 tấn mỗi ngày nắng đẹp. Tuy nhiên, giá muối hiện nay chỉ dao động ở mức 1.000 đồng/kg, thấp hơn so với các năm trước, khiến thu nhập của người dân chưa thực sự tương xứng với sự nhọc nhằn bỏ ra.

Để hỗ trợ người dân bám trụ với nghề, chính quyền địa phương đã đầu tư hệ thống kênh mương và máy bơm dẫn nước từ sông vào tận đồng muối. Sau khi kết thúc vụ muối vào tháng 7, nhiều diêm dân phải tạm chuyển sang các công việc khác như thợ xây để có thêm thu nhập trang trải cuộc sống gia đình. Dẫu còn nhiều khó khăn về giá cả và sự khắc nghiệt của thời tiết, sự đồng hành của chính quyền và tâm huyết của người dân vẫn là điểm tựa để làng nghề muối Phú Lộc tiếp tục tồn tại.

Nguyễn Mùi (tổng hợp)