Hải Phòng – Trong vòng chưa đầy một tuần, Mỹ và Iran liên tục tấn công đáp trả nhau, đẩy số quân nhân Mỹ thiệt mạng lên 17 người và khiến thỏa thuận ngừng bắn tạm thời ký kết hồi tháng 6 chính thức sụp đổ.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận ngày 18/7, một quân nhân Mỹ tại miền Bắc Iraq thiệt mạng khi cố kích nổ có kiểm soát một máy bay không người lái tấn công một chiều của Iran chưa nổ, một quân nhân khác bị thương trong cùng sự việc. Trước đó một ngày, ngày 17/7, thêm 2 binh sĩ Mỹ thiệt mạng tại Jordan trong cuộc tấn công mà phía Mỹ cáo buộc do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thực hiện, khiến 4 người bị thương và một người mất tích.

Chuỗi đòn đáp trả qua lại trong một tuần đã vượt ra ngoài các mục tiêu quân sự thuần túy. Các cây cầu, công trình tiện ích công cộng và cơ sở cảng biển đều bị nhắm đến, xóa tan triển vọng khôi phục thỏa thuận ngừng bắn mong manh mà hai bên đã ký kết vào tháng 6.

CENTCOM mô tả các cuộc không kích của Mỹ là nhằm giảm khả năng đe dọa hàng hải thương mại của Iran và “trừng phạt nhanh chóng” lực lượng IRGC. Truyền thông Iran đưa tin Mỹ đã tấn công đảo Qeshm ở vịnh Ba Tư cùng các thành phố phía nam gồm Shadegan, Sirik và Hajiabad; phía Iran đáp trả bằng cách nhắm vào các căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực, bao gồm nhà máy điện và khử muối ở Kuwait.

New York Times dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết Washington đang điều thêm chiến đấu cơ F-16 và F-35 cùng máy bay tiếp liệu bổ sung đến Trung Đông. Tuần trước, Mỹ cũng được cho là đã thông báo với Israel về việc gửi thêm hàng chục máy bay tiếp dầu – những động thái được đọc là tín hiệu chuẩn bị cho một chiến dịch tấn công quy mô lớn hơn.

Căng thẳng không chỉ giới hạn trên không. Tại eo biển Hormuz, hải quân IRGC ngày 19/7 tuyên bố đã ngăn chặn 4 tàu không xác định đang sử dụng “tuyến đường không an toàn” sau khi phớt lờ cảnh báo; phía Mỹ đồng thời tuyên bố đã chặn 7 tàu vi phạm lệnh phong tỏa hàng hải đối với các cảng Iran.

Cũng trong ngày 19/7, Ả Rập Xê Út, UAE và Qatar cùng lên tiếng bày tỏ lo ngại về leo thang, trong khi Jordan triệu tập nhà ngoại giao Iran. UAE tuyên bố việc nhắm vào cơ sở hạ tầng dân sự – bao gồm trường học, bệnh viện, nhà máy khử muối, cơ sở năng lượng và các đầu mối giao thông – “không thể chấp nhận được hoặc biện minh trong bất kỳ hoàn cảnh nào”.

Tehran ngày 18/7 chính thức tuyên bố không còn tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn tạm thời. Lãnh đạo Tối cao Iran Mojtaba Khamenei cảnh báo về “những bài học không thể quên” dành cho Mỹ, đồng thời tuyên bố các vi phạm của Washington đối với bản ghi nhớ “đã một lần nữa chứng minh cho mọi người thấy chữ ký của phía Mỹ vô giá trị và mất hiệu lực như thế nào”.

Ông Khamenei cũng kêu gọi người dân Iran giữ vững “đoàn kết thiêng liêng”, yêu cầu kiềm chế “sự chia rẽ, tranh chấp chính trị và việc làm gia tăng các khác biệt xã hội”, nhấn mạnh rằng các đối thủ “không được phép nhận thấy bất kỳ dấu hiệu suy yếu nào từ phía chúng ta”. Lời kêu gọi này xuất hiện sau khi tuyên bố của ông hồi tháng 6 – tiết lộ rằng bản thân “có quan điểm khác” về thỏa thuận tạm dừng bốn tháng nhưng vẫn chấp thuận theo đề nghị của Tổng thống Masoud Pezeshkian – đã làm dấy lên tranh cãi ngay trong nội bộ những người ủng hộ cứng rắn của Tehran.

Vũ Phượng (tổng hợp)

Từ Khóa: