Công ty Tamboran Resources dự kiến bắt đầu khai thác thương mại mỏ khí đá phiến tại tiểu lưu vực Beetaloo, Lãnh thổ Bắc Australia, từ tháng 9/2026 — thời điểm trùng với nhu cầu đảm bảo an ninh năng lượng gia tăng mạnh tại châu Á do xung đột Mỹ–Iran làm gián đoạn tuyến Hormuz.

Tiểu lưu vực Beetaloo trải rộng khoảng 28.000 km², ước tính chứa 12.000 tỷ mét khối khí đốt — con số vượt tổng nhu cầu tiêu thụ khí đốt của Australia trong nhiều thập kỷ. Công suất khai thác ban đầu của dự án khoảng 1,1 triệu m³ khí/ngày, đủ cung cấp cho khoảng 1 triệu hộ gia đình; nguồn khí trước mắt được bán cho chính quyền Lãnh thổ Bắc Australia để phục vụ các nhà máy điện khí địa phương.

Tuy nhiên, mục tiêu trung hạn của Tamboran không dừng ở thị trường nội địa. “Chúng tôi có thể xuất khẩu vì Beetaloo có thể sản xuất nhiều khí hơn nhu cầu của Northern Territory, thậm chí nhiều hơn cả nhu cầu của Australia. Lượng dư thừa có thể xuất sang Nhật Bản và các thị trường tương tự”, đại diện Tamboran cho biết. Tập đoàn năng lượng Nhật Bản Inpex hiện sở hữu cổ phần tại Beetaloo và đang vận hành dự án LNG Ichthys ở miền bắc Australia — cơ sở này có thể được tận dụng để hóa lỏng khí từ Beetaloo trước khi xuất sang châu Á.

Bối cảnh địa chính trị đang tạo thêm lực đẩy cho dự án. Xung đột Mỹ–Iran từ tháng 2.2026 đã làm gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz — tuyến hàng hải từng vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí đốt hóa lỏng toàn cầu. Nhật Bản, Hàn Quốc và nhiều nền kinh tế châu Á phụ thuộc nặng vào nhập khẩu LNG qua tuyến này đang tích cực tìm nguồn cung thay thế không phụ thuộc Trung Đông. Beetaloo nằm ở vị trí địa lý thuận lợi: gần bờ biển phía bắc Australia, rút ngắn đáng kể tuyến vận chuyển LNG sang Đông Á so với các nguồn cung từ Trung Đông hay Mỹ.

Khí đá phiến từ Beetaloo tuy vậy không phải không có tranh cãi. Việc khai thác khí đá phiến quy mô lớn tại Lãnh thổ Bắc Australia vấp phải phản đối từ các nhóm bảo vệ môi trường và một số cộng đồng thổ dân địa phương về nguy cơ ô nhiễm nguồn nước ngầm và phát thải metan. Khoảng cách giữa trữ lượng ước tính 12.000 tỷ m³ và sản lượng thực tế có thể khai thác về mặt kinh tế — phụ thuộc vào giá khí thị trường, chi phí hạ tầng và các ràng buộc môi trường — là biến số mà thị trường châu Á sẽ phải theo dõi kỹ trước khi xác lập Beetaloo như một điểm tựa năng lượng dài hạn.

Ninh Lý (tổng hợp)