Bánh tráng Túy Loan bước vào cao điểm sản xuất dịp cận Tết Nguyên đán. Sau những lò than rực lửa là câu chuyện mưu sinh; gìn giữ di sản ẩm thực và nỗi trăn trở khi lớp trẻ ngày càng xa rời nghề truyền thống.

Lò bánh tráng Túy Loan hối hả khi Tết cận kề

Những ngày cuối năm, khi không khí Tết lan tỏa khắp phố phường Đà Nẵng, làng nghề truyền thống Túy Loan (xã Hòa Vang) lại tất bật hơn bao giờ hết. Từ tờ mờ sáng, các lò bánh tráng đã đỏ lửa, khói than quyện trong sương sớm, báo hiệu một mùa Tết bận rộn.

Với người dân nơi đây, làm bánh tráng không chỉ là công việc kiếm sống mà còn là cách gìn giữ nét đẹp ẩm thực đã tồn tại hàng trăm năm. Nghề làm bánh tráng Túy Loan đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia – niềm tự hào của cả vùng đất.

Càng gần Tết, đơn đặt hàng từ khắp nơi đổ về khiến nhiều hộ phải tăng công suất, làm việc gần như không nghỉ để kịp giao bánh cho khách trong và ngoài nước.

Người thợ bánh tráng Túy Loan thức từ 2h sáng

Gắn bó với nghề hơn nửa đời người, bà Nguyễn Đặng Thái Hòa (49 tuổi) vẫn đều đặn thức dậy từ 2h sáng mỗi ngày để bắt đầu công đoạn tráng bánh.

Theo bà Hòa, ngày thường mỗi ngày sử dụng khoảng 20kg gạo, nhưng vào dịp Tết, lượng gạo tăng lên 30kg, cho ra gần 230 chiếc bánh tráng. Số bánh này phục vụ cả thị trường nội địa lẫn xuất khẩu.

“Làm bánh Tết cực hơn nhiều vì khách đặt số lượng lớn, lại cần bánh đẹp, đều, giòn lâu”, bà Hòa chia sẻ trong lúc thoăn thoắt tráng từng lớp bột mỏng trên khuôn.

Với người dân địa phương, bánh tráng Túy Loan không đơn thuần là món ăn. Đó là biểu tượng của sự sum họp. Mâm cỗ ngày Tết dù đủ đầy đến đâu, thiếu bánh tráng nướng vẫn được xem là chưa trọn vẹn.

Bí quyết làm nên hương vị bánh tráng Túy Loan trứ danh

Điều làm nên danh tiếng của bánh tráng Túy Loan nằm ở nguyên liệu và quy trình thủ công khắt khe. Gạo dùng để tráng bánh phải là gạo xiệc (gạo 13/2) ; loại gạo cho độ giòn và mùi thơm đặc trưng.

Mỗi ký gạo được pha trộn cùng mè trắng, đường bát, muối, tỏi và nước mắm Nam Ô. Các nguyên liệu tưởng chừng quen thuộc nhưng tỷ lệ pha trộn lại mang tính “gia truyền”; không phải ai cũng làm giống ai.

Khác với nhiều nơi, bánh tráng Túy Loan không phơi nắng mà được sấy hoàn toàn trên than hồng trong 3–4 tiếng. Người thợ phải liên tục trở bánh, canh lửa đều tay để bánh khô từ từ; không bị cháy cạnh hay ám khói nặng.

Bánh tráng Túy Loan đỏ lửa ngày đêm vào vụ Tết
Bánh tráng Túy Loan được làm hoàn toàn thủ công, từ khâu pha bột đến sấy than. (Ảnh: Chụp màn hình báo Dân trí) .

“Cuối năm mưa lạnh, phơi nắng rất khó khô. Sấy than tuy cực nhưng bánh giòn lâu, để được dài ngày, phù hợp làm quà Tết”, bà Hòa nói.

Để cải thiện chất lượng, bà còn thay đổi cách pha bột: thắng đường thành nước trước khi trộn giúp vị ngọt lan đều, bánh không bị chỗ nhạt chỗ đậm như trước.

Nỗi lo kế nghiệp ở làng bánh tráng Túy Loan

Cách đó không xa, lò bánh của bà Trần Thị Luyện (73 tuổi) ; người thuộc thế hệ thứ ba của một gia đình làm bánh tráng lâu đời ; cũng đang đỏ lửa suốt ngày đêm.

Trước đây, từ tháng 9 âm lịch đến cận Tết, bà có thể tráng hơn 10.000 chiếc bánh. Nhưng nay tuổi cao, sức yếu, mỗi ngày bà chỉ làm được hai buổi rồi phải nghỉ.

“Khách đặt nhiều lắm mà tôi không dám nhận hết, sợ làm không kịp. Nghề này cực nhất là vuốt mè và tráng hai lớp cho đều tay”, bà Luyện chia sẻ.

Dù thuê thêm người phụ việc, bà vẫn chỉ dám nhờ người thân quen. Theo bà, người mới rất khó theo nghề vì không chịu nổi cái nóng hầm hập của lò than và nhịp làm việc kéo dài từ đêm đến sáng.

Điều khiến bà trăn trở nhất là chuyện nối nghề. Con cháu trong nhà đều chọn công việc nhẹ nhàng, thu nhập ổn định hơn; không ai muốn gắn bó với lò lửa quanh năm.

Bánh tráng Túy Loan theo chân người xa quê

Không chỉ phục vụ thị trường trong nước, bánh tráng Túy Loan còn được gửi sang Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc theo đơn đặt hàng của kiều bào. Với nhiều người xa xứ, chiếc bánh mỏng giòn ấy là hương vị quê nhà khó thay thế.

Du khách quốc tế khi ghé thăm làng cổ Túy Loan cũng thường tìm mua bánh về làm quà. Chính điều đó khiến nhiều hộ dù tăng công suất vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu dịp cao điểm.

Giữa nhịp sống hiện đại, những lò bánh đỏ lửa ngày đêm vẫn bền bỉ tồn tại; giữ lại mùi khói, hơi than và cả ký ức Tết của bao thế hệ người Việt.

Theo: Báo Dân trí

Từ Khóa: