Số hệ thống điện mặt trời mái nhà tăng nhanh nhưng lượng khách hàng đăng ký bán điện dư lên lưới lại rất thấp. EVN cho rằng một phần nguyên nhân đến từ việc khách hàng chưa nắm rõ các quy định mới.

Điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ đang được triển khai với quy mô lớn. Đến hết tháng 8/2026, toàn hệ thống có 134.410 hệ thống, tổng công suất lắp đặt hơn 11.450 MWp.

Tuy nhiên, giữa số lượng hệ thống đã lắp đặt và số trường hợp đăng ký bán điện dư đang tồn tại một khoảng cách đáng chú ý. Từ ngày Nghị định 243 có hiệu lực 26/6/2026 đến hết tháng 7, có 5.928 hệ thống mới được phát triển với tổng công suất khoảng 213,9 MWp, nhưng chỉ khoảng 1,2% đăng ký bán phần điện dư.

EVN cho biết chỉ có 70 khách hàng đăng ký bán điện dư lên lưới trong giai đoạn này. Theo tập đoàn, nhiều khách hàng chưa nắm đầy đủ các quy định mới về thủ tục thông báo, đăng ký, điều kiện bán điện dư, sản lượng và giá mua điện.

Một số hệ thống đã được lắp đặt nhưng chưa thực hiện thông báo hoặc đăng ký theo quy định. Bên cạnh đó, hồ sơ kỹ thuật trong một số trường hợp còn phụ thuộc vào đơn vị cung cấp, lắp đặt thiết bị, khiến quá trình hoàn thiện thủ tục không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu của chủ hệ thống.

Quy định mới cũng không đồng nghĩa mọi sản lượng điện dư đều mặc nhiên được mua hết. Trong thời gian từ khi Nghị định 243 có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2030, các bên có thể thỏa thuận mua bán sản lượng điện dư với tỷ lệ cao hơn 50% nếu lưới điện tại khu vực đấu nối có khả năng tiếp nhận và việc mua bán đáp ứng yêu cầu vận hành an toàn.

Nghị định 243 không ấn định mức tối đa cụ thể cho tỷ lệ này. Tỷ lệ được thỏa thuận dựa trên khả năng tiếp nhận của lưới điện, điều kiện vận hành an toàn và phương thức vận hành hệ thống điện.

Đối với hệ thống điện mặt trời mái nhà lắp đặt trên công trình là tài sản công, việc bán điện dư còn phải tuân thủ pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công. Bên bán phải bảo đảm hoạt động bán điện phù hợp chức năng, nhiệm vụ và chịu trách nhiệm về tính chính xác, đầy đủ, hiệu lực pháp lý của hồ sơ.

Các Tổng công ty Điện lực và Công ty Điện lực thực hiện mua bán điện theo thẩm quyền, nhưng không thay cơ quan có thẩm quyền quyết định hoặc hướng dẫn việc quản lý, sử dụng tài sản công. Nếu phát sinh vướng mắc về thủ tục, thẩm quyền hoặc điều kiện liên quan đến tài sản công, bên bán phải làm việc với cơ quan quản lý có thẩm quyền.

Thực tế số liệu cho thấy việc lắp đặt điện mặt trời mái nhà đang diễn ra nhanh hơn việc hoàn tất các thủ tục để bán điện dư. EVN vì vậy đang làm rõ từng nhóm quy định, trong khi khách hàng phải tự bảo đảm các điều kiện cần thiết trước khi đưa phần điện dư vào giao dịch.

Đào Chương (tổng hợp)

Từ Khóa: