Từ 1/9/2026, Quảng Ninh chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương thứ 8 của Việt Nam, với quy mô hơn 6.231km², dân số hơn 1,52 triệu người và 54 đơn vị hành chính cấp xã.

Nghị quyết số 36/2026/QH16 được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 24/8/2026 đã xác lập mô hình thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương. Lễ công bố được tổ chức sáng 28/8 với sự tham dự và phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Đây là bước chuyển về tổ chức hành chính, đồng thời đặt Quảng Ninh trước yêu cầu mới về quản trị, tăng trưởng và khai thác các lợi thế sẵn có.

Một Quảng Ninh với quy mô hơn 6.200km²

Thành phố Quảng Ninh được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của tỉnh Quảng Ninh hiện nay. Địa phương có diện tích 6.231,27km², dân số hơn 1,52 triệu người, gồm 54 đơn vị hành chính cấp xã: 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu. Với quyết định này, Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương thứ 8 của Việt Nam, sau Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh, TP Huế, Cần Thơ và Đồng Nai.

Quảng Ninh cũng có vị trí địa lý đặc biệt. Đây là địa phương duy nhất cả nước có đường biên giới cả trên bộ và trên biển với Trung Quốc, sở hữu hệ thống cửa khẩu quốc tế Móng Cái và hơn 2.770 hòn đảo lớn nhỏ. Trong đó, vịnh Hạ Long đã ba lần được UNESCO công nhận di sản thiên nhiên thế giới, tạo nền tảng quan trọng cho ngành du lịch của địa phương.

Sự thay đổi mô hình hành chính kéo theo việc tổ chức lại bộ máy. Ngày 27/8/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký Quyết định số 482-QĐ/TW của Bộ Chính trị, đổi tên Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh thành Đảng bộ thành phố Quảng Ninh.

Tên gọi mới được sử dụng từ 1/9/2026, trong nhiệm kỳ 2025-2030. HĐND, UBND tỉnh Quảng Ninh cũng chuyển thành HĐND, UBND thành phố Quảng Ninh. Các cơ quan, đơn vị có tên gọi gắn với “tỉnh” được chuyển sang tên gọi tương ứng với “thành phố”.

Đằng sau sự thay đổi về tổ chức là quá trình chuyển dịch kinh tế diễn ra trong nhiều năm. Quảng Ninh từng được biết đến là vùng đất gắn chặt với khai thác than. Hiện nay, cơ cấu kinh tế đã mở rộng sang công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ, du lịch, logistics, kinh tế biển và kinh tế số.

Nền tảng tăng trưởng tạo dư địa cho mô hình mới

Các chỉ số kinh tế cho thấy Quảng Ninh bước vào mô hình thành phố trực thuộc Trung ương với một nền tảng tăng trưởng đáng kể. Năm 2025, GRDP của Quảng Ninh tăng 11,89%. Quy mô kinh tế đạt hơn 368.000 tỷ đồng, tương đương gần 14,7 tỷ USD, đứng thứ 7 trong 34 tỉnh, thành cả nước. Tổng thu ngân sách đạt khoảng 84.500 tỷ đồng.

Du lịch tiếp tục là một trong những lĩnh vực quan trọng khi Quảng Ninh đón hơn 21 triệu lượt khách trong năm 2025. Sang năm 2026, tốc độ tăng trưởng vẫn được duy trì. Sáu tháng đầu năm, GRDP tăng 11,11%, đứng thứ 4 cả nước. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt khoảng 61.300 tỷ đồng, tăng 16,4% so với cùng kỳ. Theo VietnamPlus, Quảng Ninh khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương sẽ được áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù về thu hút nhà đầu tư chiến lược, tài chính – ngân sách và chuyển đổi số.

Đây là điểm khác biệt đáng chú ý so với việc chỉ thay đổi tên gọi hành chính. Những cơ chế mới tạo thêm điều kiện để địa phương huy động nguồn lực, nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải sử dụng hiệu quả các nguồn lực đó. Quảng Ninh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 12,5% trong năm 2026, GRDP bình quân đầu người từ 11.800USD trở lên.

Từ một địa phương có nền kinh tế gắn với than đá, Quảng Ninh đang định vị lại vai trò bằng kinh tế biển, du lịch, công nghiệp, logistics và kinh tế số. Khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, quy mô lớn hơn cũng đồng nghĩa với yêu cầu quản trị lớn hơn. Thành phố mới sẽ phải đồng thời phát huy lợi thế kinh tế biển, giữ vị thế trung tâm du lịch quốc gia và bảo đảm vai trò chiến lược về quốc phòng, an ninh tại khu vực Đông Bắc.

Nghĩa Nguyễn (tổng hợp)

Từ Khóa: