Tại mỏ Núi Pháo liên tục mở rộng quy mô và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, phần lớn khoáng sản khác của Thái Nguyên vẫn dừng ở mức chế biến trung bình, cho thấy khoảng cách đáng kể giữa tiềm năng tài nguyên và năng lực tạo giá trị gia tăng.

Theo Sở Công Thương Thái Nguyên, địa phương hiện có 39 nhà máy, xưởng tuyển khoáng sản nhưng chỉ Nhà máy tinh luyện Vonfram Masan-MTC đạt trình độ chế biến sâu tương xứng với nguồn tài nguyên. Thông tin này được công bố cùng thời điểm Công ty Masan High-Tech Materials (MHT) thông báo mở rộng thêm khoảng 115 triệu tấn tài nguyên vonfram đa kim quanh khu vực Núi Pháo và Núi Chiêm, đủ duy trì khai thác, chế biến thêm khoảng 20-30 năm.

Vì sao chỉ vonfram tạo được bước tiến nổi bật?

Theo dữ liệu của Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), Núi Pháo là một trong những mỏ vonfram lớn nhất thế giới ngoài Trung Quốc và đứng thứ năm toàn cầu về sản lượng fluorspar. Mỗi năm, mỏ này cung cấp gần như toàn bộ sản lượng khoảng 3.400 tấn vonfram của Việt Nam, tạo nền tảng cho hoạt động chế biến sâu.

Ở chiều ngược lại, quặng chì và kẽm của Thái Nguyên hiện mới được chế biến thành kim loại thỏi, còn titan chủ yếu sản xuất xỉ đạt tiêu chuẩn xuất khẩu làm nguyên liệu. Khoảng cách giữa các nhóm khoáng sản cho thấy năng lực chế biến trong cùng một địa phương vẫn phát triển không đồng đều.

Đại diện Vimico cho biết việc đầu tư chế biến sâu không chỉ phụ thuộc vào công nghệ mà còn phải bảo đảm đồng thời nguồn tài nguyên và cơ chế đầu tư. Trong bối cảnh chất lượng quặng suy giảm và chi phí xây dựng dây chuyền hiện đại ngày càng lớn, quá trình nâng cấp chuỗi chế biến gặp nhiều trở ngại.

Thái Nguyên đẩy mạnh xây dựng lộ trình chế biến sâu khoáng sản nhằm gia tăng giá trị tài nguyên và thúc đẩy phát triển công nghiệp bền vững. Xem ngay!
Đoàn công tác tỉnh Thái Nguyên khảo sát dây chuyền sản xuất khoáng sản tại nhà máy. (Ảnh minh họa: MUC)

Trên thị trường quốc tế, vonfram được Nhóm G20 xếp vào danh mục khoáng sản thiết yếu phục vụ các ngành bán dẫn, hàng không vũ trụ, năng lượng và trí tuệ nhân tạo. Trong bối cảnh Trung Quốc vẫn kiểm soát phần lớn nguồn cung toàn cầu, ông Danny Le, Chủ tịch MHT, cho rằng việc mở rộng tài nguyên sẽ góp phần củng cố vị thế của doanh nghiệp khi nguồn cung vonfram chế biến sâu ngoài Trung Quốc ngày càng khan hiếm.

Sự đối lập giữa vonfram và các khoáng sản còn lại cũng làm nổi bật khoảng cách giữa định hướng phát triển và kết quả thực tế. Trong khi một chuỗi chế biến đã vươn tới quy mô toàn cầu, nhiều loại khoáng sản khác vẫn chưa vượt qua giai đoạn tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng thấp.

Công ty cổ phần khoáng sản Bắc Kạn cho biết đang chuẩn bị đầu tư nhà máy chế biến sâu công suất 30.000 tấn kẽm điện phân mỗi năm, dự kiến khởi công vào tháng 10/2026, nhưng vẫn đối mặt khó khăn về nguồn nguyên liệu ổn định. Điều này cho thấy để thu hẹp khoảng cách giữa các loại khoáng sản, việc đầu tư công nghệ cần đi cùng nguồn tài nguyên bền vững và cơ chế phù hợp, thay vì chỉ dựa vào lợi thế trữ lượng.

Ninh Lý (tổng hợp)

Từ Khóa: