Thói quen hút thuốc, rượu bia cùng tình trạng nhiễm virus HPV kéo dài khiến nam giới tại Việt Nam có tỷ lệ mắc ung thư vòm họng cao hơn hẳn so với nữ giới.

Số liệu từ Globocan 2012 cho thấy trong hơn 68.000 ca ung thư vòm họng ghi nhận tại Đông Nam Á, nam giới chiếm tới 71%, cao gấp 2,5 lần nữ giới. Phần lớn nguyên nhân đến từ thuốc lá, rượu bia, vệ sinh răng miệng kém và virus HPV, loại virus khiến nam giới đào thải chậm hơn nữ trong khi chưa có công cụ tầm soát riêng.

Sự chênh lệch này không phải ngẫu nhiên. Ngoài yếu tố rượu bia, thuốc lá và virus Epstein-Barr, khoảng 70% ca bệnh có liên quan HPV, còn nam giới lại có tỷ lệ nhiễm HPV đường miệng cao hơn nữ giới. Khả năng loại bỏ virus khỏi cơ thể ở nam cũng chậm hơn, trong khi hiện chưa có xét nghiệm tầm soát HPV dành riêng cho nam giới, khiến nguy cơ mắc bệnh khó được phát hiện sớm.

Ung thư vòm họng còn là bệnh dễ bị bỏ sót do triệu chứng ban đầu thường giống viêm họng hoặc viêm xoang thông thường. Có tới 70% bệnh nhân chỉ được chẩn đoán khi bệnh đã bước sang giai đoạn muộn, làm giảm hiệu quả điều trị và rút ngắn thời gian sống.

Số ca mắc và tử vong do ung thư hầu họng, cũng như các loại ung thư nói chung, vẫn tiếp tục tăng. Tuy vậy, giới nghiên cứu chỉ ra khoảng 50% số ca ung thư, bao gồm ung thư hầu họng, có thể phòng ngừa được nếu duy trì lối sống lành mạnh, vận động đều đặn, không hút thuốc, hạn chế rượu bia và tiêm vaccine đúng thời điểm.

Vaccine Gardasil 9 hiện là một trong những biện pháp được chứng minh giúp giảm nguy cơ ung thư hầu họng liên quan HPV ở nam giới. Một nghiên cứu công bố trên thư viện Y khoa Mỹ, theo dõi giai đoạn 2001-2018, ghi nhận tỷ lệ ung thư liên quan HPV ở nhóm người trẻ đã tiêm vaccine thấp hơn rõ rệt so với giai đoạn trước khi vaccine được đưa vào sử dụng.

Tại Việt Nam, Gardasil 9 phòng được 9 type HPV nguy cơ cao gây ung thư, gồm các type 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58, cùng hai type 6 và 11 gây sùi mào gà. Vaccine được chỉ định cho cả nam và nữ từ 9-45 tuổi, hiệu quả bảo vệ đạt hơn 90%.

Với người đã nhiễm một type HPV, tiêm vaccine vẫn mang lại giá trị bảo vệ đối với các type virus chưa nhiễm, đồng thời ngăn nguy cơ tái nhiễm sau khi cơ thể đã đào thải virus. Ông Võ Hữu Thanh, 42 tuổi, ở Lào Cai, vẫn nằm trong độ tuổi được chỉ định tiêm vaccine HPV, theo lịch ba mũi trong sáu tháng.

Để giảm nguy cơ bệnh, nam giới được khuyến cáo không hút thuốc, hạn chế rượu bia, giữ vệ sinh răng miệng, ăn uống đủ chất và quan hệ tình dục an toàn nhằm tránh lây nhiễm HPV. Việc tầm soát ung thư định kỳ và thăm khám ngay khi có dấu hiệu bất thường vẫn là biện pháp cần thiết, nhất là khi nam giới hiện chưa có công cụ xét nghiệm HPV riêng để phát hiện sớm.

Phạm Mai (tổng hợp)

Từ Khóa: