Các nhà thiên văn học tại Đại học Durham (Anh) xác định Dải Ngân hà nhiều khả năng đã trải qua một cú lật nghiêng đáng kể ở phần đĩa trung tâm, bắt nguồn từ một vụ va chạm thiên hà cách đây hàng chục tỉ năm.

Thông tin được The Guardian đăng tải ngày 22/7, dựa trên báo cáo trình bày tại Hội nghị Thiên hà Quốc gia của Hiệp hội Thiên văn học Hoàng gia Anh tổ chức tại Birmingham từ 20 đến 24/7. Nghiên cứu xuất phát từ nỗ lực giải thích một hiện tượng tồn tại lâu nay: tốc độ quay chậm bất thường của quầng sao quanh Dải Ngân hà.

Nhóm nghiên cứu dùng mô phỏng siêu máy tính để quan sát 25 thiên hà tương tự Dải Ngân hà trong suốt quá trình tiến hóa hàng tỉ năm. Từ đó, họ nhận thấy các thiên hà có quầng sao quay chậm đều có chung hai dấu hiệu: từng đối đầu trực diện với một thiên hà khác, và đĩa trung tâm từng bị lật đổi hướng.

Dấu hiệu đầu tiên khớp với những gì giới khoa học đã biết về lịch sử Dải Ngân hà. Trưởng nhóm nghiên cứu Kirill Batrakov nêu rõ: “Chúng ta đã biết Dải Ngân hà từng xảy ra vụ va chạm trực diện quy mô lớn với thiên hà có tên Gaia-Sausage-Enceladus”. Đây chính là cơ sở để nhóm nghiên cứu suy luận rằng dấu hiệu thứ hai – hiện tượng lật đĩa – nhiều khả năng cũng đã xảy ra.

Vụ va chạm với Gaia-Sausage-Enceladus, một thiên hà lùn khổng lồ, diễn ra cách đây 10 đến 11 tỉ năm và kết thúc bằng việc Dải Ngân hà “tiêu hóa” thiên hà này. Sự kiện được xem là quan trọng nhất trong giai đoạn hình thành sơ khai của Dải Ngân hà, để lại hàng tỉ ngôi sao mang quỹ đạo kéo dài theo hình xúc xích mà các nhà khoa học vẫn quan sát được đến nay.

Hệ quả của việc lật đĩa, nếu được xác nhận, cho thấy quỹ đạo chuyển động của phần lớn các ngôi sao trong Dải Ngân hà từng khác hoàn toàn so với hiện tại. Nhóm nghiên cứu Đại học Durham cho biết phát hiện này mở ra hướng lý giải cho nhiều đặc điểm cấu trúc của Dải Ngân hà vốn chưa có lời giải thích thỏa đáng trước đây.

Trần Thu (tổng hợp)

Từ Khóa: