Rối loạn phổ tự kỷ không phải là căn bệnh; mà là một dạng khác biệt trong phát triển thần kinh. Tuy nhiên; xã hội vẫn tồn tại nhiều hiểu lầm khiến hành trình hòa nhập của trẻ thêm khó khăn. Nhận diện và hiểu đúng 6 lầm tưởng phổ biến về tự kỷ là bước đầu giúp cộng đồng mở lòng hơn; yêu thương đúng cách và trao cơ hội công bằng cho mọi đứa trẻ.

Rối loạn phổ tự kỷ (Autism Spectrum Disorder – ASD) là tình trạng phát triển thần kinh ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp; tương tác xã hội và hành vi. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO); khoảng 1% dân số thế giới nằm trong phổ tự kỷ. Tùy từng mức độ; mỗi trẻ có thể có biểu hiện khác nhau, từ nhẹ đến nặng.

Thế nhưng, trong nhận thức xã hội; vẫn tồn tại nhiều quan niệm sai lệch khiến không ít trẻ và gia đình phải chịu ánh nhìn thiếu cảm thông. Dưới đây là 6 lầm tưởng phổ biến về tự kỷ mà chúng ta cần hiểu đúng để đồng hành cùng trẻ trên hành trình phát triển.

1. Trẻ tự kỷ không muốn có bạn bè

Một trong những ngộ nhận phổ biến nhất là cho rằng trẻ tự kỷ sống tách biệt và không quan tâm đến bạn bè. Thực tế, hầu hết các em đều mong muốn được kết nối và chia sẻ; nhưng do đặc điểm khác biệt của não bộ; việc giao tiếp và bộc lộ cảm xúc trở nên khó khăn hơn.

Các bé có thể gặp trở ngại trong việc duy trì ánh nhìn; không biết cách bắt chuyện hay khó hiểu quy tắc xã hội. Tuy nhiên; khi được đặt trong môi trường an toàn; được khuyến khích và tôn trọng; trẻ hoàn toàn có thể hình thành mối quan hệ sâu sắc; chân thành.
Sự kiên nhẫn; hướng dẫn của cha mẹ và chuyên gia trị liệu chính là chìa khóa giúp trẻ mở lòng và hòa nhập.

2. Không nói được nghĩa là không thông minh

Nhiều người nhầm lẫn giữa khả năng nói và trí thông minh. Thực tế; ngôn ngữ không phải là thước đo duy nhất của trí tuệ. Trẻ tự kỷ có thể gặp khó khăn trong việc diễn đạt bằng lời; nhưng lại giao tiếp tốt bằng hình ảnh, cử chỉ, ký hiệu, hoặc công nghệ hỗ trợ.

Một số em thể hiện khả năng ghi nhớ, tư duy logic; hoặc sáng tạo vượt trội. Khi được hỗ trợ đúng cách; nhiều trẻ tự kỷ không nói vẫn có thể học tập và bộc lộ năng lực rõ ràng. Im lặng không đồng nghĩa với thiếu hiểu biết — Đó chỉ là một hình thức giao tiếp khác biệt.

3. Trẻ tự kỷ thì không thể thành công

Đây là lầm tưởng dễ gây tổn thương nhất. Tự kỷ không phải là rào cản của thành công; mà là một con đường khác biệt. Thực tế; nhiều người trong phổ tự kỷ đã trở thành nhà khoa học; nghệ sĩ, kỹ sư, lập trình viên nổi tiếng. Họ có thể gặp khó khăn trong một số lĩnh vực; nhưng lại tỏa sáng ở khía cạnh khác nếu được phát hiện và hỗ trợ kịp thời.

Điều quan trọng là can thiệp sớm; định hướng phù hợp và sự đồng hành bền bỉ từ gia đình; thầy cô và xã hội. Thành công của người tự kỷ không chỉ đo bằng danh tiếng; mà còn ở khả năng sống độc lập; tự tin và được là chính mình.

4. Tất cả trẻ tự kỷ đều là thiên tài

Sau những bộ phim như Rain Man hay Extraordinary Attorney Woo; hình ảnh “thiên tài tự kỷ” được khắc họa phổ biến; khiến nhiều người tin rằng trẻ tự kỷ đều có năng khiếu vượt trội.
Thực tế, chỉ một tỷ lệ nhỏ người tự kỷ có khả năng đặc biệt trong toán học; nghệ thuật hay âm nhạc. Phần lớn trẻ cần hỗ trợ để học tập; giao tiếp và hòa nhập.

Khi gán cho trẻ “nhãn thiên tài”; người lớn vô tình đặt áp lực không cần thiết; khiến các em cảm thấy bị kỳ vọng quá mức. Cách yêu thương đúng đắn là thấu hiểu sự khác biệt; tôn trọng giới hạn; và nuôi dưỡng tiềm năng thật sự của từng trẻ.

6 lầm tưởng phổ biến về tự kỷ
Điều trẻ cần nhất không phải sự thương hại; mà là niềm tin (Ảnh: VnExpress)

5. Trẻ tự kỷ đều có biểu hiện giống nhau

Một trong 6 lầm tưởng phổ biến về tự kỷ là cho rằng trẻ đều có biểu hiện giống nhau. Thực tế, “phổ tự kỷ” nghĩa là có mức độ và biểu hiện rất đa dạng: có bé chậm nói, thu mình; có bé nói nhiều nhưng không hiểu ngữ cảnh; có bé học giỏi nhưng khó tương tác.

Không có “khuôn mẫu” nào cho trẻ tự kỷ. Chính vì thế; mỗi cá nhân cần được đánh giá riêng biệt và xây dựng chương trình can thiệp phù hợp. Việc áp đặt cùng một phương pháp cho mọi trẻ có thể phản tác dụng và khiến quá trình hỗ trợ trở nên khó khăn hơn.

6. Trẻ tự kỷ không thể học tập và sống tự lập

Nhiều người cho rằng trẻ tự kỷ sẽ phụ thuộc cả đời. Thực tế, với can thiệp sớm, môi trường phù hợp và phương pháp giáo dục đặc thù; trẻ hoàn toàn có thể học tập; làm việc và sống độc lập ở nhiều mức độ khác nhau. Ngày nay; nhiều thanh thiếu niên tự kỷ có thể theo học trường phổ thông; tham gia hoạt động xã hội, thậm chí có việc làm ổn định.

Phía sau mỗi hành trình ấy là nỗ lực bền bỉ của cha mẹ; sự hướng dẫn từ chuyên gia và sự chấp nhận của cộng đồng. Khi xã hội mở lòng; trẻ tự kỷ sẽ có cơ hội được phát huy khả năng và hòa nhập bình đẳng.

Hiểu đúng về trẻ tự kỷ để yêu thương đúng

Tự kỷ không phải là bệnh cần chữa; mà là một dạng khác biệt cần được thấu hiểu. Điều trẻ cần nhất không phải sự thương hại; mà là niềm tin; sự tôn trọng và cơ hội được sống như chính mình. Khi cộng đồng xóa bỏ 6 lầm tưởng phổ biến về tự kỷ; mỗi ánh nhìn sẽ trở nên bao dung hơn; mỗi cái nắm tay sẽ trở thành động lực để trẻ tự tin bước vào đời.

Hiểu đúng chính là cách yêu thương đúng – Và đó cũng là cách chúng ta giúp những tâm hồn khác biệt được tỏa sáng trong thế giới này.

Theo: VnExpress