Có những ký ức tuổi thơ cứ âm thầm neo đậu trong lòng người suốt cả đời. Với tôi, đó là ký ức về con sông Mã hiền hòa chảy ngang qua làng. Dòng sông ấy đã chứng kiến từng bước tôi lớn lên, đã tưới mát tuổi thơ tôi bằng tiếng cười, tiếng sóng và cả những buổi chiều vàng óng ánh nắng. Mỗi khi nhớ lại, lòng tôi lại rưng rưng, vừa thương vừa tiếc nuối cho một thời đã xa, cho những mùa hè tràn đầy tiếng cười của lũ trẻ bên bờ sông.
- Tiến độ hồi sinh sông Tô Lịch về đích đúng hẹn
- Ngày càng nhiều phụ nữ độc thân trữ đông trứng
- 5 lưu ý khi ăn nhãn tránh gây hại cho sức khoẻ
Ngày ấy, làng quê tôi chưa có giếng khoan. Giếng đào, giếng khơi thì ít, không đủ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt. Toàn bộ nguồn nước tưới tiêu, tắm giặt, rửa rau… đều lấy từ khúc sông Mã chảy trước làng. Sông không chỉ là nơi cung cấp nước mà còn là trung tâm của mọi sinh hoạt cộng đồng, là nhịp sống của cả một vùng quê.
Xem nhanh
Khúc sông quê ngày hè
Vào những chiều muộn mùa hè, sông Mã trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Từ đầu làng đến cuối xóm, người lớn gánh nước ra bãi, người thì gánh về nhà, người giặt giũ, rửa rau bên mép nước. Tiếng quang gánh kẽo kẹt hòa cùng tiếng trò chuyện rộn ràng tạo nên một bản nhạc đời thường ấm áp.
Trẻ con chúng tôi thì chẳng quan tâm nhiều đến chuyện gánh nước. Đám bạn ùa xuống sông, nhảy ùm xuống làn nước mát lạnh, thi nhau ngụp lặn. Có đứa còn tinh nghịch lặn một hơi dài, bơi sát lại quấn vào chân mẹ hay chị gái để trêu. Tiếng hét, tiếng cười vang khắp mặt sông, tạo nên những khoảnh khắc mà đến giờ nhớ lại tôi vẫn thấy sống mũi cay cay.
Sông Mã – nguồn sống của làng
Không chỉ là nơi sinh hoạt, con sông Mã còn đem đến nguồn tài nguyên dồi dào. Mỗi sáng sớm hay khi chiều tà, lại nghe tiếng gõ mạn thuyền của những gia đình thuyền chài. Họ lênh đênh bắt cá, nuôi sống cả nhà nhờ dòng sông.
Vào những trưa nắng như đổ lửa; lũ trẻ chúng tôi rủ nhau ra sông tắm; vừa tránh nóng vừa tranh thủ xúc hến đem về cho mẹ. Khúc sông trước nhà tôi có bãi cát vàng rộng thênh thang. Thời đó, bãi cát chưa bị quản lý nghiêm ngặt; người dân đánh xe trâu, xe bò ra xúc cát về xây dựng hoặc bán cho các xã bên.
Đào củi sịnh – niềm vui tuổi thơ
Bãi cát còn ẩn chứa “củi sịnh”. Đây loại củi được tạo ra từ những thân tre, nứa, gỗ từ thượng nguồn trôi về trong mùa lũ; bị vùi sâu dưới đáy cát qua nhiều năm. Đào lên, củi chỉ còn những khúc nhỏ bằng bắp tay, bắp chân; thậm chí vụn như ngón tay, nhưng cháy rất đượm và sạch.
Tôi thường theo chị em đi đào củi sịnh. Không phải chỗ nào cũng có, phải dò tìm mới gặp. Nếu may mắn tìm được “tổ củi sịnh”, niềm vui vỡ òa, gánh mấy chuyến mới hết. Đó là niềm hạnh phúc giản đơn nhưng đậm chất quê.
Mùa nước lụt và những trò vui tuổi thơ
Mỗi mùa lụt, nước sông dâng trắng cả bãi, thành biển nước mênh mông. Đó cũng là lúc bọn trẻ quê tôi háo hức rủ nhau đi bắt dế. Những chú dế bị ngập tổ, phải bò lên thân cây, gốc cỏ tìm chỗ khô ráo. Chúng tôi men theo bờ mà nhanh tay tóm lấy, tiếng cười rộn vang khắp cánh bãi. Dế bắt được được xâu thành chùm, đung đưa trên tay, kêu ri rỉ như khúc nhạc đồng quê. Chẳng bao lâu, dây dế đầy ắp, mang theo niềm vui ngây ngô; trong trẻo của một thời tuổi thơ mộc mạc..
Kỷ niệm với chuyến ca nô -Tuổi thơ nghịch ngợm
Ngày đó, giao thông đường bộ chưa phát triển. Mỗi ngày có một chuyến ca nô chở khách và hàng từ bến cầu Hàm Rồng lên thượng nguồn. Một lần, sau cơn mưa, chúng tôi ra bãi thăm rau cải. Vừa lúc ca nô chạy ngang, một đứa bày trò khoác áo mưa giả làm khách, vẫy gọi vào bờ.
Người lái tưởng thật, liền bẻ lái hướng về phía chúng tôi. Khi nhận ra trò đùa dại dột, mặt ai cũng tái mét, chạy thục mạng. May mắn là ca nô kịp đổi hướng. Đó là bài học nhớ đời về sự nghịch ngợm quá trớn.
Sông Mã hôm nay
Mấy chục năm qua, sông Mã vẫn chảy nhưng đã khác xưa nhiều. Không còn ca nô chạy qua mỗi ngày. Lòng sông bị hút cát bằng máy công suất lớn, biến dạng và nguy hiểm. Người dân chẳng còn tắm sông như trước. Bãi cát vàng biến mất, thay vào đó là những hố sâu, bờ sông sạt lở.
Lũ trẻ ngày nào nay đã thành ông bà. Có người ở lại quê, có người tha hương. Mỗi lần đứng bên sông, tôi thấy thời gian như trôi ngược về tuổi thơ. Nhưng tất cả chỉ còn trong ký ức.
Bao giờ cho đến ngày xưa?
Những chiều hè rộn rã tiếng cười, những lần lặn tìm củi sịnh, xúc hến, bắt dế… đã trở thành một phần máu thịt của tôi. Giờ đây, tôi chỉ mong một lần được trở về như thuở ấy; được ngụp lặn trong làn nước trong xanh, được nghe tiếng gõ mạn thuyền vọng vào hoàng hôn.
Dù cảnh vật đổi thay; dù nhịp sống không còn như trước, con sông Mã vẫn là dòng chảy của ký ức. Nó nuôi dưỡng tuổi thơ tôi bằng nước mát; cá tôm, cát vàng và cả những mùa hè ngập tràn niềm vui. Trong tim tôi, sông Mã vẫn hiền hòa như thuở nào. Nhắm mắt lại, tôi nghe được tiếng cười của mình và bè bạn năm xưa trên bãi sông.