Thói quen tưởng lành mạnh nhưng lại âm thầm tàn phá thận đang phổ biến trong đời sống hiện đại; từ ăn nhiều protein, uống trà detox, nạp thực phẩm chức năng đến lạm dụng thuốc giảm đau. Các bác sĩ cảnh báo; chính những lựa chọn “sống khỏe” sai cách này đang đẩy thận vào nguy cơ suy kiệt sớm.
- Chìm tàu chở đá trên sông Đồng Nai khiến một người tử vong
- Nghệ An: Triệt phá vụ giấu ma túy tiền tỷ trong hộp mỹ phẩm
- Người mẹ từ bỏ ước mơ, ở nhà nuôi con tự kỷ đậu 3 trường ĐH
Theo dữ liệu từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ; cứ 7 người trưởng thành thì có một người mắc bệnh thận mạn tính (CKD). Đáng lo ngại hơn, khoảng 90% bệnh nhân không hề biết mình mắc bệnh do giai đoạn sớm gần như không có triệu chứng. Khi thận đã tổn thương nặng; nguy cơ biến chứng tim mạch như đau tim, đột quỵ tăng cao rõ rệt.
Nhiều người cho rằng chỉ cần ăn nhạt và uống thật nhiều nước là đủ để bảo vệ thận. Tuy nhiên, các chuyên gia thận học cảnh báo một số thói quen được gắn mác “lành mạnh” lại chính là nguyên nhân khiến thận phải hoạt động quá tải trong thời gian dài.
Dưới đây là những sai lầm phổ biến mà bác sĩ khuyến cáo nên thay đổi sớm để tránh làm tổn thương thận không hồi phục.
Xem nhanh
Thói quen tàn phá thận: nạp quá nhiều protein
Ăn nhiều đạm là xu hướng phổ biến; đặc biệt ở những người tập gym, thể hình hoặc áp dụng chế độ ăn giàu protein để giảm cân. Tiến sĩ David Shusterman, chuyên gia tiết niệu tại Mỹ, cho biết việc tiêu thụ gấp đôi hoặc gấp ba lượng protein khuyến nghị không giúp tăng cơ hiệu quả hơn mà chỉ khiến thận phải làm việc liên tục để đào thải sản phẩm chuyển hóa của đạm.
Chế độ ăn giàu đạm động vật kéo dài làm tăng áp lực lọc lên cầu thận; thúc đẩy quá trình suy thận mạn; đặc biệt ở người có sẵn yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp hoặc tiểu đường. Các chuyên gia khuyến nghị lượng đạm an toàn là khoảng 0,8–1 g/kg cân nặng mỗi ngày.
Để giảm gánh nặng cho thận, nên ưu tiên nguồn đạm thực vật từ đậu, hạt, ngũ cốc nguyên hạt thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thịt đỏ và các loại sữa tăng cơ.
Thói quen tàn phá thận: lạm dụng thực phẩm chức năng
Thực phẩm chức năng được quảng bá rộng rãi với hình ảnh “bổ sung dinh dưỡng, phòng bệnh”; nhưng việc sử dụng thiếu kiểm soát có thể gây hại trực tiếp cho thận. Các bác sĩ cảnh báo vitamin và khoáng chất nếu dùng liều cao trong thời gian dài có thể trở thành “con dao hai lưỡi”.
Vitamin C, canxi hay nghệ khi bổ sung quá mức làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận. Vitamin D liều cao có thể gây rối loạn chuyển hóa khoáng chất; thậm chí dẫn đến tích tụ độc chất trong máu ở người có chức năng thận suy giảm.
Thực phẩm chức năng không phải thuốc điều trị và không nên dùng tùy tiện. Trước khi bổ sung bất kỳ loại vitamin hay thảo dược nào; người dân nên tham khảo ý kiến bác sĩ để tránh tương tác thuốc và tổn thương thận âm thầm.
Thói quen tàn phá thận: “giải độc” bằng trà detox
Trà detox thường được quảng cáo giúp thanh lọc cơ thể, giảm cân nhanh và làm đẹp da. Tuy nhiên, nhiều loại trà detox chứa chất lợi tiểu mạnh, gây mất nước và rối loạn điện giải – hai yếu tố trực tiếp gây stress cho thận.
Một số thành phần thảo dược như rễ cam thảo, lá senna hay cây ban âu không được kiểm soát chặt chẽ về liều lượng, có thể gây độc cho thận khi sử dụng kéo dài. Theo bác sĩ Shusterman, cơ thể không cần “detox” bằng trà vì thận và gan đã là hệ thống thải độc tự nhiên hiệu quả nhất.
Thay vì chạy theo trào lưu, chuyên gia khuyến nghị duy trì chế độ ăn giàu chất xơ, uống đủ nước lọc và hạn chế thực phẩm siêu chế biến để hỗ trợ chức năng thận một cách an toàn.
Uống quá nhiều nước và tự ý dùng thuốc giảm đau
Uống đủ nước giúp thận hoạt động hiệu quả; nhưng uống quá nhiều trong thời gian ngắn lại gây nguy hiểm. Thận chỉ có thể xử lý khoảng 0,8–1 lít nước mỗi giờ. Khi nạp nước vượt ngưỡng này, nồng độ natri trong máu bị pha loãng; gây hạ natri máu, dẫn đến phù não, rối loạn ý thức, thậm chí đe dọa tính mạng.
Một dấu hiệu đơn giản để nhận biết cơ thể đủ nước là nước tiểu có màu vàng nhạt. Uống nước theo cảm giác khát vẫn là nguyên tắc an toàn nhất.
Bên cạnh đó, việc tự ý sử dụng thuốc giảm đau không kê đơn như Aspirin, Ibuprofen hay Naproxen trong thời gian dài cũng là nguyên nhân phổ biến gây tổn thương thận. Nhóm thuốc này làm giảm lưu lượng máu đến thận, khiến chức năng lọc suy giảm nhanh chóng. Đã có trường hợp tổn thương thận cấp chỉ sau vài tuần lạm dụng thuốc.
Bệnh thận ở giai đoạn sớm thường tiến triển âm thầm. Các chuyên gia khuyến nghị nên kiểm tra định kỳ bằng xét nghiệm máu đánh giá mức lọc cầu thận (GFR) và xét nghiệm nước tiểu đo tỷ lệ albumin/creatinine (UACR) để phát hiện sớm tổn thương.
Để bảo vệ “bộ lọc” quan trọng này, mỗi người nên duy trì cân nặng hợp lý; vận động thường xuyên, kiểm soát huyết áp, đường huyết và tuyệt đối tránh thuốc lá.
Theo: VnExpress