Chiều 27/8, hàng trăm người dân xã Kim Liên, Nghệ An, trở về Đền Chỉ Thiện dự nghi lễ Rằm tháng Bảy, nơi tục nhận lộc sau lễ vẫn được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
- Mỹ phát hiện mỏ vonfram trị giá 152 tỷ USD tại Nevada
- Người Việt ăn thịt gần gấp đôi khuyến nghị, thiếu rau xanh
- Cây trầm tổ hơn 500 năm tuổi được công nhận là Cây Di sản
15h, những nghi thức tâm linh tại ngôi đền được Ban lễ nghi hoàn tất trước sự chứng kiến của người dân địa phương và du khách. Mọi người đứng chờ trong không gian sinh hoạt tín ngưỡng quen thuộc, từ trẻ nhỏ, thanh niên đến những người cao tuổi.
Rồi hiệu lệnh kết lễ vang lên. Đám đông cùng tiến về phía những mâm lễ vừa được dâng cúng. Bánh kẹo, hoa quả và các lễ vật lần lượt được người dân nhận lấy trong một nghi thức mà nhiều thế hệ ở Kim Liên đã quen thuộc.
Ông Phan Văn Huế, Phó Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội Kim Liên, gọi đây là “một sinh hoạt dân gian đã tồn tại trong đời sống cộng đồng từ nhiều năm”. Theo ông, nghi lễ đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng và góp phần giữ lại phong tục truyền thống của địa phương.
Rằm tháng Bảy âm lịch từ lâu gắn với quan niệm “xá tội vong nhân”, lễ Vu Lan báo hiếu và tục cúng thí thực. Sau phần cúng, ở một số nơi còn có tập tục để người dân nhận lại lễ vật.
Ở Đền Chỉ Thiện, nghi thức ấy nằm trong một không gian khác. Phần lễ được Ban lễ nghi thực hiện trước, còn việc nhận lộc chỉ bắt đầu sau hiệu lệnh kết lễ.
Ngôi đền được UBND tỉnh Nghệ An xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa từ năm 2007. Mỗi dịp Rằm tháng Bảy, nơi đây lại trở thành điểm sinh hoạt tín ngưỡng quen thuộc của người dân xã Kim Liên.
Theo lời kể của các cụ cao niên và Tổ quản lý di tích, tục “cướp cô hồn” đã được truyền lại qua nhiều thế hệ. Một phong tục cũ vì thế vẫn tìm được chỗ đứng trong đời sống hôm nay.
Một tiếng lệnh, một cách trao lộc
Tên gọi “cướp” có thể gợi đến sự chen lấn, tranh giành. Nhưng với những người tham gia tại Đền Chỉ Thiện, hành động ấy được nhìn nhận như một cách nhận lộc, mang ý nghĩa cầu may theo quan niệm dân gian.
Nhà nghiên cứu văn hóa Phạm Đình Hải cho biết tục cướp lộc sau lễ cúng cô hồn có liên hệ với tập quán “cướp cô” từng phổ biến ở Phúc Kiến (Trung Quốc). Theo ông, ban đầu, hình thức này có thể chỉ là cảnh trẻ em nhanh tay lấy lễ vật sau khi nghi thức kết thúc.
Qua thời gian, một tập tục không thể giữ nguyên mọi cách thức thực hành. Điều quan trọng là phần giá trị nhân văn còn lại sau nghi lễ, để niềm vui nhận lộc không trở thành sự chen lấn hay cướp giật.
Đó cũng là điều địa phương Kim Liên lưu ý khi duy trì nghi lễ. Ông Phan Văn Huế cho biết địa phương tuyên truyền để người dân tham gia vui tươi, văn minh, an toàn và không để hoạt động tín ngưỡng bị biến tướng.
“Điều quan trọng là bảo tồn những giá trị phù hợp, đồng thời tổ chức lễ hội an toàn, văn minh, để nét đẹp truyền thống tiếp tục được trao truyền cho thế hệ trẻ”, ông Huế nói.
Chiều Rằm tháng Bảy rồi cũng khép lại. Những người đến đền mang theo phần lộc của mình, còn một phong tục đã đi qua nhiều thế hệ vẫn ở lại trong ký ức cộng đồng.
Bùi Hà (tổng hợp)