Đột quỵ buổi sáng thường xảy ra nhiều hơn do cơ thể chuyển trạng thái đột ngột từ nghỉ ngơi sang hoạt động. Những biến động mạnh về huyết áp, mạch máu và hệ thần kinh khiến khoảng thời gian 6–9h sáng trở thành thời điểm có nguy cơ đột quỵ cao nhất.
- Tết là nơi trái tim tìm về trong ký ức người xa quê
- Hà Nội xây dựng hai bể ngầm chống ngập khẩn cấp tại khu vực chợ Hàng Da và cầu Đuống
- Phó chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Dũng giữ chức Phó chủ tịch HĐND thành phố
Xem nhanh
Đột quỵ buổi sáng và lý do tỷ lệ tăng mạnh sau khi thức dậy
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng khoảng 25–30% các ca đột quỵ xảy ra trong giờ đầu sau khi tỉnh giấc; chủ yếu từ 6 đến 9h sáng. Đây là giai đoạn cơ thể bắt đầu rời trạng thái nghỉ ngơi kéo dài suốt đêm; chuyển sang hoạt động với nhịp độ nhanh hơn. Sự thay đổi này buộc hệ tim mạch; thần kinh và nội tiết phải điều chỉnh liên tục.
Nhịp tim tăng, mạch máu co lại và huyết áp tăng đột ngột khiến các mạch máu não trở nên nhạy cảm hơn bình thường. Đặc biệt trong mùa đông; cơ thể phải đối mặt với sự co mạch mạnh do lạnh; càng làm tăng gánh nặng lên hệ tuần hoàn. Chính sự cộng hưởng này là lý do khiến buổi sáng trở thành thời điểm “điểm đen” của đột quỵ.
Đột quỵ buổi sáng và vai trò của biến động huyết áp đầu ngày
Huyết áp là yếu tố then chốt quyết định nguy cơ đột quỵ trong buổi sáng. Thông thường, ban đêm huyết áp giảm tự nhiên khoảng 10–20% nhằm giúp cơ thể nghỉ ngơi và phục hồi. Tuy nhiên; khi thức dậy; huyết áp lại tăng trở lại để đáp ứng nhu cầu vận động. Đối với người có bệnh nền như tăng huyết áp lâu năm; xơ vữa động mạch hoặc rối loạn nhịp sinh học; mức tăng này không còn lành mạnh mà trở nên quá mức.
Hiện tượng “tăng huyết áp buổi sáng quá mức” đã được nhiều tài liệu y khoa ghi nhận là một trong những yếu tố quan trọng nhất dẫn đến đột quỵ thiếu máu và đột quỵ xuất huyết. Khi áp lực dồn lên mạch máu não đột ngột, thành mạch có thể vỡ hoặc hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn.
Đột quỵ buổi sáng và sự thay đổi hệ thần kinh – nội tiết
Khi vừa tỉnh dậy, hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh hơn để chuẩn bị cho cơ thể bước vào nhịp sinh hoạt ban ngày. Cortisol – hormone căng thẳng – cũng tăng cao vào buổi sáng, kéo theo sự tăng nhịp tim và co mạch. Đây là phản ứng sinh lý bình thường, nhưng đối với người có nguy cơ đột quỵ; sự tăng hoạt này có thể trở thành gánh nặng đột ngột.
Mạch máu não, vốn đã bị yếu do tuổi tác hoặc bệnh lý nền, khó thích ứng kịp với sự thay đổi nhanh. Bên cạnh đó; cơ chế đông máu ban sáng cũng hoạt động mạnh hơn, làm tăng khả năng hình thành cục máu đông. Sự cộng hưởng giữa hormon tăng cao, co mạch và rối loạn đông máu khiến nguy cơ đột quỵ trong thời điểm 6–9h sáng tăng rõ rệt.
Đột quỵ buổi sáng trong mùa lạnh và ảnh hưởng tới mạch máu não
Mùa đông khiến nguy cơ đột quỵ buổi sáng gia tăng đáng kể. Lạnh làm mạch máu ngoại vi co lại, cơ thể phải tăng huyết áp để duy trì nhiệt. Khi thức giấc trong điều kiện thời tiết lạnh, huyết áp vẫn tiếp tục tăng mạnh do nhịp sinh học buổi sáng; tạo ra “cú sốc kép” cho mạch máu não. Người cao tuổi hoặc người có bệnh lý tim mạch đặc biệt dễ tổn thương vì tính đàn hồi thành mạch kém.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng cho biết thời điểm từ khi mở mắt đến khi rời giường thường là giai đoạn nguy hiểm nhất. Việc thay đổi tư thế quá nhanh cũng có thể làm huyết áp dao động lớn; gây chóng mặt; thiếu máu lên não và làm tăng nguy cơ đột quỵ ở nhóm nhạy cảm.
Đột quỵ buổi sáng và cách giảm nguy cơ trong sinh hoạt hằng ngày
Việc phòng ngừa đột quỵ vào buổi sáng có thể thực hiện bằng nhiều thói quen đơn giản. Người có bệnh nền nên đo huyết áp đều đặn vào sáng sớm để theo dõi biến động. Khi thức dậy; nên nằm thêm vài phút, vận động nhẹ nhàng tay chân để cơ thể thích nghi dần, tránh bật dậy đột ngột.
Buổi sáng mùa lạnh nên giữ ấm phòng ngủ, đặc biệt vùng cổ và ngực. Người tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu cần tuân thủ điều trị; tránh bỏ thuốc hoặc tự ý giảm liều. Bên cạnh đó, chế độ ăn nhiều rau xanh, hạn chế muối, tập thể dục đều đặn và ngủ đủ giấc sẽ giúp ổn định huyết áp trong 24 giờ, từ đó giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ buổi sáng.
Theo: Zing News