Thung lũng Thung Ui tại Ninh Bình không chỉ nổi bật với tên gọi độc đáo mà còn là nơi lưu giữ những giá trị khảo cổ và lịch sử ngàn năm vô giá.
- Giá dầu tăng mạnh do căng thẳng quân sự Mỹ – Iran
- Lừa đảo trực tuyến “càn quét” Campuchia, thiệt hại vượt ngoài kiểm soát
- Đào cổ thụ Huồi Cọ và nỗ lực bảo tồn tại vùng biên Nghệ An
Xem nhanh
Giải mã tên gọi độc đáo của thung lũng Thung Ui
Tọa lạc trong vùng lõi của di sản thế giới Tràng An; thung lũng Thung Ui đang dần trở thành một cái tên gây chú ý đối với cộng đồng du lịch. Điểm đến này sở hữu vẻ đẹp thơ mộng với những dãy núi đá vôi bao quanh; tạo nên một không gian tách biệt hoàn toàn với sự ồn ào bên ngoài. Tuy nhiên, điều khiến nhiều người tò mò nhất khi đặt chân đến đây chính là nguồn gốc của cái tên “Úi giời ơi” đầy biểu cảm.
Theo lời thuật lại của các hướng dẫn viên tại địa phương; thung lũng này từ lâu đã là nơi sinh sống và khai thác sản vật của người dân bản địa. Với hệ sinh thái phong phú bao gồm rừng cây xanh tốt và hồ nước trong lành; nơi đây từng cung cấp thực phẩm và củi đốt cho bà con trong vùng. Sự gắn bó mật thiết giữa con người và thiên nhiên tại đây đã tồn tại qua nhiều thế hệ; nuôi sống biết bao người dân trong những giai đoạn khó khăn.
Về tên gọi “Ui”, thực tế đây là cách gọi mô phỏng tiếng thốt lên của con người khi phải đối mặt với thử thách địa hình. Để vào được bên trong, người dân phải leo qua những đỉnh núi cao vút; gây ra sự mệt mỏi cực độ. Những câu cảm thán như “ui mệt quá” hay “úi giời ơi” xuất hiện một cách tự nhiên; và dần biến thành tên gọi chính thức cho vùng thung lũng hoang sơ này.
Vai trò tâm linh của thung lũng Thung Ui thời Đinh
Lịch sử ghi nhận rằng hơn 1.000 năm trước; để thực hiện các nghi lễ quốc gia; vua Đinh Tiên Hoàng đã chọn thung lũng Thung Ui làm nơi lập đàn kính thiên . Theo ông Trương Đình Tưởng, Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử tỉnh Ninh Bình; đây là nơi diễn ra lễ tế trời quan trọng trước khi vị vua này xuất quân dẹp loạn sứ quân. Không gian này đóng vai trò là trung tâm tâm linh quan trọng bậc nhất của kinh đô Hoa Lư thời bấy giờ.
Sự kiện trọng đại nhất diễn ra tại đây là vào năm 968; khi Đinh Bộ Lĩnh chính thức lên ngôi; đặt tên nước là Đại Cồ Việt và lấy niên hiệu Thái Bình. Việc chọn một thung lũng có địa thế “tụ thủy, tụ khí” như Mộc Hoàn để tế cáo trời đất cho thấy tầm nhìn của người xưa về phong thủy và quân sự. Khu vực đàn tế nằm giữa núi non vây bọc; có hồ nước Mục Long nối mạch nguồn với các hang động trong quần thể Tràng An.
Kiến trúc đàn tế được phục dựng hiện nay bám sát theo các lớp đại môn Nhân – Địa – Thiên; tượng trưng cho sự hợp nhất của vũ trụ. Mỗi cổng đều có các lối đi riêng biệt theo phong cách cung đình cổ; tạo nên vẻ uy nghiêm và thành kính. Ngoài ra, việc xây dựng các nhà sàn mẫu Mường cổ trong thung lũng cũng nhằm khẳng định và tôn vinh cội nguồn dân tộc của vị hoàng đế đầu tiên trong lịch sử phong kiến Việt Nam.
Di chỉ khảo cổ nghìn năm tại thung lũng Thung Ui
Một khía cạnh khác khiến thung lũng Thung Ui trở nên đặc biệt là những phát hiện về khảo cổ học mang giá trị khoa học cao. Trong hơn hai mươi năm hợp tác khai quật; các nhà nghiên cứu đã tìm thấy dấu vết của người tiền sử ngay trong lòng đất nơi đây. Những di vật này không chỉ có ý nghĩa về mặt lịch sử mà còn mang giá trị tâm linh sâu sắc; nối liền các thời đại khác nhau.
Các nhà khảo cổ cho biết những bộ xương được tìm thấy có độ tuổi từ 13.000 đến 50.000 năm; là minh chứng rõ nét cho sự hiện diện sớm của con người tại vùng đất này. Phát hiện này giúp giới chuyên gia khẳng định rằng Tràng An – Hoa Lư không chỉ là trung tâm chính trị thời nhà Đinh mà còn là nơi cư trú từ rất sớm của người Việt cổ. Sự giao hòa giữa dòng chảy tiền sử và lịch sử dựng nước đã tạo nên một giá trị văn hóa độc bản.
Những trầm tích lịch sử được hé lộ tại thung lũng này cho thấy một mối liên kết chặt chẽ giữa các thế hệ tổ tiên và hậu thế. Từ đời sống sinh tồn thô sơ của người cổ đại đến công cuộc kiến tạo quốc gia của vua Đinh; tất cả đều được lưu giữ trong không gian này. Đây hiện là điểm đến không chỉ phục vụ tham quan; mà còn là nơi giáo dục về cội nguồn và lòng tự hào dân tộc cho khách du lịch.
Theo: Báo Dân trí