Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ sỏi thận cao do khí hậu nóng ẩm; thói quen uống ít nước, ăn mặn và lối sống chưa hợp lý. Các yếu tố này khiến sỏi thận hình thành âm thầm, gây biến chứng nặng nếu không phát hiện sớm.
- Diễn biến mới vụ 130 tấn thịt lợn bệnh tại Đồ hộp Hạ Long
- Chuỗi cafe dừng trà vải Đồ hộp Hạ Long, rà soát nguồn nguyên liệu
- Cổ động viên Thái Lan ủng hộ U23 Việt Nam
Theo TS.BS Văn Thành Trung, Trưởng khoa Nội soi Niệu, Bệnh viện Bình Dân, Việt Nam hiện được xếp vào nhóm các quốc gia có tỷ lệ mắc sỏi tiết niệu cao trên thế giới. Thống kê lâm sàng cho thấy, sỏi tiết niệu chiếm khoảng 60% số bệnh nhân điều trị tại các khoa tiết niệu, tạo áp lực lớn lên hệ thống y tế.
Đáng chú ý, nhóm mắc bệnh chủ yếu nằm trong độ tuổi từ 40 đến 60 – giai đoạn lao động chính và là trụ cột kinh tế của gia đình. Nam giới có nguy cơ mắc sỏi thận cao hơn nữ giới do đặc thù lao động nặng, làm việc ngoài trời và thói quen sinh hoạt kém lành mạnh.
Xem nhanh
Sỏi thận do khí hậu nóng ẩm và mất nước kéo dài
Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến người Việt dễ bị sỏi thận là yếu tố khí hậu. Việt Nam có đặc trưng nóng ẩm quanh năm, khiến cơ thể dễ đổ mồ hôi và mất nước liên tục.
Khi lượng nước nạp vào không đủ bù lại lượng nước mất đi, nước tiểu sẽ trở nên cô đặc. Các khoáng chất như canxi, oxalat, uric không được hòa tan và đào thải hoàn toàn mà lắng đọng trong thận, lâu dần kết tinh thành sỏi.
Đặc biệt, người lao động ngoài trời nắng nóng, tài xế đường dài, công nhân công trường hoặc người thường xuyên vận động cường độ cao nhưng uống ít nước có nguy cơ mắc sỏi thận cao hơn rõ rệt.
Sỏi thận liên quan chế độ ăn mặn, nhiều đạm
Thói quen ăn uống cũng là yếu tố góp phần thúc đẩy sự hình thành sỏi thận. Theo các chuyên gia, khẩu phần ăn của người Việt hiện nay thường chứa nhiều muối, nhiều đạm động vật nhưng lại thiếu chất xơ.
Ăn mặn làm tăng bài tiết canxi qua nước tiểu; từ đó làm tăng nguy cơ tạo sỏi canxi – loại sỏi phổ biến nhất. Việc tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ; phủ tạng động vật cũng khiến nồng độ acid uric trong nước tiểu tăng cao; dẫn đến hình thành sỏi uric.
Bên cạnh đó, việc lạm dụng thực phẩm chức năng, thuốc bổ hoặc các bài thuốc truyền miệng không có chỉ định y tế rõ ràng cũng có thể làm rối loạn chuyển hóa, gián tiếp tăng nguy cơ mắc sỏi thận.
Sỏi thận do thói quen nhịn tiểu và lối sống ít vận động
Nhiều người Việt có thói quen nhịn tiểu kéo dài vì công việc hoặc sinh hoạt không thuận tiện. Việc này khiến nước tiểu ứ đọng lâu trong đường tiết niệu; tạo môi trường thuận lợi cho các tinh thể khoáng chất kết tụ và phát triển thành sỏi.
Lối sống ít vận động, ngồi nhiều cũng làm giảm lưu thông nước tiểu; ảnh hưởng đến quá trình đào thải chất cặn bã ra khỏi thận. Theo các bác sĩ, những yếu tố tưởng chừng nhỏ nhặt này lại góp phần đáng kể vào tỷ lệ sỏi thận cao trong cộng đồng.
Sỏi thận nguy hiểm vì dễ diễn tiến âm thầm
Triệu chứng sỏi thận thường gặp gồm đau vùng hông lưng; tiểu buốt, tiểu khó, tiểu máu hoặc rối loạn tiểu tiện. Tuy nhiên, không ít trường hợp bệnh diễn tiến âm thầm; chỉ gây đau lưng nhẹ hoặc cảm giác mỏi mệt thoáng qua.
Chính vì triệu chứng không rõ ràng, nhiều người dễ nhầm lẫn với đau cột sống; đau cơ xương khớp và chủ quan không đi khám. Điều này khiến sỏi tiếp tục lớn dần và gây biến chứng nặng như giãn đài bể thận; thận ứ nước, nhiễm trùng tiết niệu, áp xe thận.
Nặng hơn, sỏi kéo dài không được điều trị có thể dẫn đến viêm thận kẽ xơ hóa; suy thận mạn và mất hoàn toàn chức năng thận.
Phát hiện sớm và phòng ngừa sỏi thận tái phát
Theo bác sĩ, siêu âm là phương tiện chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn; dễ tiếp cận và hiệu quả trong phát hiện sỏi đường niệu cũng như các biến chứng kèm theo. Khi phát hiện sỏi, người bệnh cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.
Hiện nay, niệu nội soi xâm lấn tối thiểu được xem là xu hướng điều trị sỏi thận hiện đại; giúp giảm đau, hạn chế biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục. Tại Bệnh viện Bình Dân, hơn 90% ca điều trị sỏi tiết niệu trong năm 2025 đã được thực hiện bằng các kỹ thuật xâm lấn tối thiểu, với tỷ lệ sạch sỏi cao chỉ sau một lần can thiệp.
Tuy nhiên, các phương pháp điều trị chỉ giúp loại bỏ sỏi hiện có; không làm thay đổi cơ địa tạo sỏi. Vì vậy, phòng ngừa và ngăn tái phát vẫn là yếu tố then chốt.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân cần uống đủ nước mỗi ngày; hạn chế ăn mặn và đạm động vật; tăng cường rau xanh, vận động hợp lý và không nhịn tiểu. Người có tiền sử gia đình mắc sỏi thận hoặc xuất hiện đau vùng hông lưng bất thường nên thăm khám định kỳ để phát hiện bệnh sớm.
Theo: VnExpress