Một bước tiến cho hòa bình Mỹ – Iran vừa được xác nhận giúp hạ nhiệt căng thẳng tại vùng Vịnh và mở cửa lại tuyến đường thủy chiến lược.
- Eo biển Hormuz: Nguy cơ thủy lôi trì hoãn việc mở cửa hàng hải
- Thái Nguyên tăng tốc đầu tư hạ tầng, tạo động lực phát triển vùng khó khăn
- Hải đoàn Biên phòng 38 liên tiếp “tóm” các vụ vận chuyển dầu diesel trái phép
Lộ trình đạt được hòa bình Mỹ – Iran thông qua bản ghi nhớ
Theo giới phân tích, sau nhiều nỗ lực ngoại giao, Washington và Tehran đã chính thức xác nhận việc thống nhất các điều khoản trong bản ghi nhớ hòa bình vào ngày 15/6. Sự kiện này dự kiến diễn ra tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6 tới, nhằm kéo dài lệnh ngừng bắn hiện tại thêm 60 ngày để các bên có thêm thời gian đàm phán lâu dài. Thỏa thuận không chỉ giúp xoa dịu các xung đột quân sự mà còn mở ra cơ hội giải cứu nền kinh tế toàn cầu khỏi bóng ma lạm phát năng lượng.
Iran đã đưa ra cam kết quan trọng về việc rà phá thủy lôi và miễn phí lưu thông qua khu vực chiến lược Hormuz để chứng minh thiện chí của mình. Đáp lại, phía Mỹ cũng bắt đầu dỡ bỏ các rào cản hải quân và tạm đình chỉ các lệnh trừng phạt khắc nghiệt đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của quốc gia Hồi giáo. Sự trao đổi này được xem là giải pháp đôi bên cùng có lợi khi cả hai chính phủ đều đang đối mặt với các áp lực nội bộ vô cùng lớn.
Phản ứng của thị trường tài chính toàn cầu trước tin tức này là cực kỳ tích cực với sự tăng trưởng mạnh mẽ của các chỉ số chứng khoán chủ chốt tại Nhật Bản và Hàn Quốc. Giá dầu thế giới đã có bước điều chỉnh giảm sâu về mức tương đương thời điểm trước khi cuộc tấn công trực diện giữa Mỹ và Israel nhắm vào Iran nổ ra. Những chuyển động này cho thấy kỳ vọng của cộng đồng quốc tế vào một môi trường kinh doanh ổn định hơn sau giai đoạn biến động mạnh.
Sự thận trọng trước các biến số và rủi ro ùn ứ vận tải
Dù đạt được thỏa thuận, giới chuyên gia vẫn giữ thái độ thận trọng khi cho rằng việc khôi phục chuỗi cung ứng năng lượng sẽ đối mặt với nhiều rào cản kỹ thuật. Hiện có hàng trăm tàu vận tải đang bị mắc kẹt, và việc điều phối các phương tiện này qua eo biển hẹp đòi hỏi sự phối hợp hậu cần vô cùng phức tạp. Lưu lượng tàu hiện tại vẫn thấp hơn rất nhiều so với mức 130 chuyến mỗi ngày vào thời điểm trước khi cuộc xung đột bầm dập nổ ra.
Nhiều hãng tàu lớn vẫn bày tỏ sự hoài nghi và chọn các lộ trình an toàn thay vì đi qua vùng Vịnh do lo ngại các rủi ro quân sự vẫn còn tiềm ẩn. Bên cạnh đó, việc sửa chữa các hạ tầng năng lượng bị hư hại trong giao tranh dự kiến sẽ cần một khoảng thời gian dài, có thể kéo dài đến tận năm 2027. Điều này đồng nghĩa với việc dù có thỏa thuận ngừng bắn, thị trường dầu mỏ vẫn có thể rơi vào trạng thái cung không đủ cầu trong một thời gian nhất định.
Trên phương diện chính trị, tương lai của văn kiện này vẫn bị bỏ ngỏ khi nó được thúc đẩy chủ yếu bởi nhu cầu đối nội của các nhà lãnh đạo trước mùa bầu cử. Các cuộc đàm phán hạt nhân sắp tới sẽ là phép thử thực sự cho tính bền vững của nền hòa bình mong manh vừa được thiết lập này. Nếu các bên không thể vượt qua được những nghi kỵ và mâu thuẫn cốt lõi, nguy cơ xung đột tái bùng phát vẫn luôn thường trực, đe dọa sự ổn định lâu dài.
Phạm Mai (tổng hợp)