Một loại dây leo mọc hoang ở nhiều vùng quê Việt Nam đang được tìm mua để hỗ trợ mất ngủ, giảm căng thẳng. Tuy nhiên, tác dụng hạ huyết áp của lạc tiên lại có thể gây bất lợi với một số người.
- Hợp đồng 22,9 tỉ USD mở đường cho Mỹ tăng tốc sản xuất Tomahawk
- Lập 20 gian hàng Shopee, nhóm bán thực phẩm giảm cân giả lĩnh 46 năm tù
- Biển vô cực Hưng Yên vỡ trận, khách chen chân từ 3h sáng
Cây lạc tiên, tên khoa học Passiflora foetida L., còn gọi là chùm bao, nhãn lồng, từ lâu được dùng để sắc nước uống với mục đích an thần. Theo Dược thư Quốc gia 2022, dược liệu này có tác dụng an thần, chống co giật, hạ huyết áp và giảm đau.
Ngoài trà và nước sắc, ngọn non lạc tiên còn được dùng làm món ăn hoặc phối hợp với các vị thuốc khác trong những bài thuốc an thần. Dù thường được xem là thảo dược lành tính, người có tiền sử huyết áp thấp vẫn cần đặc biệt thận trọng khi sử dụng thường xuyên.
Lạc tiên: Tác dụng đáng chú ý nhưng không phải ai cũng phù hợp
Lạc tiên chứa alkaloid, flavonoid và saponin, là những nhóm hoạt chất có khả năng tác động đến hệ thần kinh trung ương. Một số alkaloid, trong đó có harman, được cho là giúp làm dịu trạng thái hưng phấn, qua đó hỗ trợ cơ thể thư giãn và đi vào giấc ngủ.
Các thử nghiệm trên động vật cũng cho thấy chiết xuất lạc tiên có thể làm giảm tác động kích thích của caffeine và kéo dài thời gian gây ngủ. Flavonoid trong cây được cho là góp phần làm giãn mạch, hỗ trợ tuần hoàn và giảm áp lực lên thành mạch.
Đây cũng là một trong những cơ sở khiến lạc tiên được dân gian truyền tai về khả năng hạ huyết áp. Ngoài ra, một số hợp chất trong cây có tác dụng chống co thắt cơ trơn, hỗ trợ giảm đau bụng kinh. Nhóm phenolic và flavonoid còn có đặc tính chống oxy hóa, hỗ trợ kháng viêm nhẹ.
Tuy nhiên, chính tác dụng hạ huyết áp này lại là điều cần lưu ý. Người huyết áp thấp, đang điều trị bệnh tim mạch hoặc thường xuyên hoa mắt, chóng mặt có thể gặp tình trạng huyết áp giảm thêm khi dùng lạc tiên, dẫn đến mệt mỏi, choáng váng.
Bệnh viện Nguyễn Tri Phương cũng lưu ý về khả năng tương tác với một số nhóm thuốc như thuốc an thần, thuốc chống đông máu và thuốc ức chế men MAO. Vì vậy, người đang sử dụng thuốc điều trị bệnh nền không nên tự ý bổ sung lạc tiên vào thói quen hằng ngày.
Lạc tiên cũng không được khuyến khích cho phụ nữ mang thai, đặc biệt trong ba tháng đầu, do lo ngại nguy cơ kích thích co bóp tử cung. Trẻ dưới 2 tuổi và người suy gan, suy thận cũng thuộc nhóm cần tránh hoặc chỉ sử dụng khi có hướng dẫn chuyên môn.
Dùng quá liều hoặc kéo dài cũng có thể gây tác dụng ngược, với các biểu hiện như chóng mặt, bồn chồn, lú lẫn thay vì thư giãn. Vì thế, không nên mặc định rằng thảo dược tự nhiên luôn an toàn và có thể sử dụng tùy ý.
Với người đang điều trị bệnh nền hoặc dùng thuốc thường xuyên, tham khảo bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng lạc tiên là điều cần thiết. Một loại dây leo mọc hoang bên bờ rào có thể hỗ trợ giấc ngủ, nhưng vẫn cần được sử dụng đúng người, đúng cách và đúng liều.
Trần Yên ( tổng hợp)