Washington trao cho Tehran điều được gọi là “cơ hội cuối cùng” để ký thỏa thuận, trong khi Tổng thống Donald Trump khẳng định eo biển Hormuz đã hoàn toàn nằm dưới sự kiểm soát của hải quân Mỹ.
- Vụ giết người hàng loạt ở Thái Lan: Nghi phạm khai còn nhiều nạn nhân khác
- Ông Trump nói đủ đạn dược, báo cáo tình báo cho thấy điều ngược lại
- Công an Hải Phòng khởi tố 5 bị can cầm đầu đường dây cá độ World Cup 2026
Phát biểu tại lễ ký sắc lệnh hành pháp tại Nhà Trắng ngày 03/8, ông Trump nói eo biển có thể mở lại ngay vào ngày 04/8. Tuy nhiên, đây là tuyến đường mà Iran về mặt thực tế đã duy trì kiểm soát kể từ khi xung đột với Mỹ và Israel bùng nổ cuối tháng 2, và một lệnh ngừng bắn đạt được vào tháng 6 đã sụp đổ chỉ sau vài tuần vì tranh cãi về quyền đi lại qua Hormuz.
Ông Trump đặt hai giai đoạn: trước tiên là mở eo biển, tiếp theo là phi hạt nhân hóa. “Giai đoạn đầu tiên là mở eo biển. Giai đoạn thứ hai sẽ là phi hạt nhân hóa. Việc này sẽ mất thêm một khoảng thời gian, nhưng chúng tôi rất kiên quyết về mục tiêu này”, ông nói với các phóng viên. Lộ trình nghe gọn, nhưng giao tranh đã bùng phát trở lại vào tháng 7 sau khi ngừng bắn đổ vỡ — tức là giai đoạn một chưa xong.
Về vấn đề phí qua lại eo biển, ông Trump nói thẳng Washington sẽ không cho phép Tehran thu bất kỳ khoản nào. “Phải đảm bảo (tự do hàng hải). Tôi sẽ không để họ thu phí. Nếu có ai được thu phí thì sẽ là chúng tôi, vì chúng tôi là bên có quyền kiểm soát hoàn toàn”, ông khẳng định. Trên Truth Social trước đó, ông gọi sự hiện diện của hải quân Mỹ là “Bức tường Thép” và tuyên bố không có chuyến hàng nào đến được Iran nếu Washington không cho phép.
Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho biết Tehran và Oman đang tiến gần đến một thỏa thuận về tuyến đường hàng hải mới qua Hormuz, tách biệt với các hành lang hiện có. Người phát ngôn Ủy ban An ninh Quốc gia thuộc Quốc hội Iran, ông Hassam Ghashghavi, xác nhận các bên trung gian đang cố gắng khôi phục Biên bản ghi nhớ (MOU) giữa Mỹ và Iran từ tháng 6 — văn kiện đã không giữ được ngừng bắn quá vài tuần.
Khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu thường đi qua Hormuz, tuyến đường giáp lãnh hải cả Iran lẫn Oman. Đó là lý do tuyến này vừa là đòn bẩy của Tehran, vừa là điểm mà Washington không thể nhượng bộ. Ông Trump nói các cuộc đàm phán trực tiếp sẽ sớm có địa điểm và sẽ diễn ra “rất nhanh, theo hướng này hoặc hướng khác”, đồng thời cho biết đây không phải vấn đề “quá phức tạp”. Thực tế từ tháng 02 đến tháng 7 cho thấy điều ngược lại.
Vũ Phượng (tổng hợp)