HẢI PHÒNG – Tại xã Nghi Dương, hàng trăm héc-ta ruộng lúa – rươi ngoài đê được Công ty CP Đầu tư Hải Âu Việt cùng các hộ dân duy trì hoàn toàn không hóa chất suốt gần mười năm để đổi lấy chứng nhận hữu cơ quốc tế cho hạt gạo Kiến Quốc.
- Phú Quốc dừng nhiều ca nô, tàu du lịch sau vụ chìm tàu
- Chín tỉnh xác minh điểm thi, thêm 15 người bị khởi tố ở Tuyên Quang
- Vợ chồng gánh củi ở Quảng Nam nuôi 8 con thành thạc sĩ, tiến sĩ
Nguyên nhân bắt đầu từ con rươi – loài thủy sản đặc biệt nhạy cảm với môi trường sống mà chỉ cần một lượng nhỏ phân bón hóa học hay thuốc bảo vệ thực vật thẩm thấu xuống ruộng cũng có thể khiến rươi chết hàng loạt. Từ năm 2017, doanh nghiệp và người dân địa phương đã kiên trì cải tạo đất và điều chỉnh tập quán canh tác để đến tháng 02/2026, toàn bộ diện tích chính thức được cấp chứng nhận hữu cơ quốc tế theo tiêu chuẩn USDA.
Anh Trần Văn Trung, Giám đốc Công ty CP Đầu tư Hải Âu Việt, cho biết tiêu chuẩn USDA loại bỏ cả những nguồn vật tư mà nông dân từng cho là tự nhiên, như phân bò từ trang trại công nghiệp hay cám ngô có yếu tố biến đổi gen. Suốt hành trình đó, người trồng lúa gần như phải chấp nhận buông tay trước sâu bệnh vì không được can thiệp bằng hóa chất, có những vụ sâu đục thân xuất hiện đúng lúc lúa trỗ bông khiến năng suất sụt giảm nghiêm trọng mà không có cách xử lý.
Thiên tai càng khiến hành trình gian nan hơn khi bão Yagi đổ bộ đúng lúc lúa phơi màu, gây bông lúa xếp lớp và hạt lép hàng loạt, còn xâm nhập mặn từng đe dọa phá vỡ hệ sinh thái ruộng rươi. Để thích nghi, người dân thả thêm cua giống, tận dụng nguồn tôm tự nhiên nhằm giữ cân bằng sinh thái, trong khi chính quyền địa phương kiểm soát chặt hoạt động khai thác cát và nạo vét lòng sông để hạn chế nhiễm mặn trong vụ mùa vừa qua.
Theo bà Phạm Thị Thủy, Chủ tịch Hội Nông dân xã Nghi Dương, xã hiện có 787 ha đất trồng lúa, trong đó 40 ha canh tác hữu cơ và 250 ha sản xuất truyền thống, được Hội phối hợp cùng doanh nghiệp và cơ quan chuyên môn tập huấn kỹ thuật sinh học và hỗ trợ cơ giới hóa. Nhờ vậy, gạo hữu cơ Kiến Quốc hiện đã có mặt tại các siêu thị ở Hà Nội, Hải Phòng, TP.HCM và xuất khẩu sang Mỹ, đồng thời mở đường cho các mô hình kinh tế tuần hoàn giúp tăng thu nhập cho nông dân.
Thành quả ấy vẫn phải trả bằng công sức thủ công gần như tuyệt đối, bởi nền đất cần giữ mềm và bùn lầy sâu khiến máy cấy, máy nông nghiệp công suất lớn không thể xuống đồng. Phần lớn lao động trực tiếp hiện nay là các bà, các mẹ lớn tuổi lội bùn cấy tay nhiều ngày liền với công nhật khoảng 500.000 đồng mỗi ngày, trong khi lớp trẻ phần lớn đã rời quê đi làm ăn xa.
Trước rủi ro thiên tai ngày càng khó lường, các hộ liên kết như ông Đỗ Danh Hướng (16 ha), ông Lương Văn Cường (30 ha), ông Phạm Văn Xuân (35 ha) và bà Nguyễn Sĩ Nam (gần 10 ha) đã chủ động cấy lệch vụ để tránh mất trắng toàn vùng nếu một khu vực bị bão tàn phá. Đổi lại năng suất chỉ đạt khoảng 5 tấn/ha vào mùa thuận lợi và có thể giảm còn 3 tấn khi thời tiết bất lợi, gạo hữu cơ cao cấp hiện bán được khoảng 120.000 đồng/kg, còn dòng phổ thông giữ ổn định ở mức 68.000 đồng/kg.
Trần Thu (tổng hợp)