Từ 3h sáng 15/7. theo giờ Việt Nam, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) chính thức tái áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với toàn bộ cảng và khu vực ven biển của Iran, đồng thời Tổng thống Donald Trump cảnh báo sẽ mở rộng tấn công sang nhà máy điện và cầu của Iran trong tuần tới nếu Tehran không đạt thỏa thuận.
- Vụ điểm thi Tuyên Quang: mười chín người bị khởi tố tính đến nay
- Hơn 320 học sinh chuyên Tuyên Quang vẫn được đăng ký xét tuyển đại học
- Đảo Vũ Yên và hạ tầng Thủy Nguyên định hình trung tâm mới Hải Phòng
Lệnh phong tỏa có hiệu lực từ 20h GMT ngày 14/7, theo chỉ thị của ông Trump, là lần thứ hai Mỹ triển khai biện pháp này — đợt trước kéo dài từ 13/4 đến 18/6. Khi tái phong tỏa, CENTCOM cho biết hơn 20 tàu chiến Hải quân Mỹ cùng hàng trăm máy bay quân sự đang hoạt động trên khắp Trung Đông. Cùng lúc, từ 15h ngày 14/7, theo giờ miền Đông nước Mỹ, Mỹ tiến hành đợt không kích thứ tư liên tiếp nhằm vào Iran, nhắm vào hệ thống giám sát ven biển, cơ sở máy bay không người lái và tên lửa của Tehran.
Đây là lần đầu tiên Mỹ sử dụng xuồng mặt nước không người lái cảm tử Corsair trong chiến dịch tác chiến thực tế: ba xuồng Corsair của công ty Saronic Technologies tấn công cơ sở bảo dưỡng tàu ngầm và tàu chiến tại cảng Bandar Abbas. Tiếng nổ lớn được ghi nhận tại Bandar Abbas, đảo Kish, đảo Qeshm và thành phố Jam thuộc tỉnh Bushehr. Dầu Brent tăng 7,29 USD (9,59%) lên 83,3 USD/thùng trong phiên ngày 13/7 — mức tăng theo ngày mạnh nhất kể từ đầu tháng 4; chứng khoán Mỹ chịu áp lực với S&P 500 giảm 0,8% và Nasdaq mất 1,6%.
Ông Trump tuyên bố: “Tuần tới sẽ thực sự rất tồi tệ đối với họ vì tuần tới sẽ đến lượt các nhà máy điện.” Ông cho biết Mỹ có kế hoạch thực hiện thêm các cuộc không kích 2–3 tuần nữa, đồng thời nhìn nhận bản ghi nhớ với Iran chỉ là một “bài kiểm tra” mà ông “lẽ ra muốn bỏ qua hơn”. Ông cũng thông báo sẽ thay khoản phí 20% giá trị hàng hóa qua Hormuz — ý tưởng vừa nêu hôm 13/7 — bằng yêu cầu các nước vùng Vịnh tăng đầu tư vào Mỹ.
Iran phản ứng trên nhiều mặt trận. Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi cho rằng lệnh phong tỏa “ở một mức độ nào đó đã phá bỏ Bản ghi nhớ Islamabad”. Chuẩn tướng Abolfazl Zolfaghari, người phát ngôn Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya, tuyên bố Iran sẽ không cho phép Mỹ can thiệp vào việc quản lý Hormuz trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Ngày 14/7, Iran tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái vào một số mục tiêu trong khu vực — trong đó một tàu hải quân Kuwait bị trúng đạn, bốn thủy thủ bị thương; Kuwait gọi đây là “hành động gây hấn nghiêm trọng” của Iran.
Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres ngày 13/7, kêu gọi hai bên khẩn trương nối lại đối thoại, cảnh báo mọi hành động có thể khiến tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát. Khoảng cách giữa lệnh phong tỏa bị dỡ bỏ ngày 18/6, và việc tái áp đặt ngày 15/7 — chỉ chưa đầy một tháng — cho thấy bản ghi nhớ Versailles không phải là thỏa thuận chấm dứt xung đột mà là khoảng ngừng chiến tạm thời; và khoảng ngừng đó đã hết.
Ninh Lý (tổng hợp)