Washington tuyên bố chưa sẵn sàng trở lại bàn đàm phán với Tehran, trừ khi Iran dừng các cuộc tấn công nhằm vào tàu vận tải thương mại qua eo biển Hormuz.
- Google đổi tên hồ Ontario thành hồ Mỹ theo lệnh Trump
- Sáu giờ trong đường hầm giữa dòng lũ dữ
- Căn nhà nằm lặng giữa trang trại của Đặng Lê Nguyên Vũ
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance phát biểu tại Nhà Trắng ngày 3/9/2026 rằng Washington sẽ không đàm phán với Iran cho đến khi Tehran ngừng bắn vào các tàu vận tải thương mại. Đây là tuyên bố rõ ràng nhất của Mỹ về điều kiện để nối lại đối thoại kể từ khi giao tranh giữa hai bên tái diễn cuối tháng 8.
“Chúng tôi không nói chuyện với họ, và sẽ không nói chuyện trừ khi họ ngừng bắn vào các tàu vận tải thương mại”, ông Vance nói. Phát biểu được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tiến hành một cuộc tập kích lớn vào các mục tiêu quân sự của Iran quanh eo biển Hormuz.
Theo Reuters, điều kiện này cho thấy Washington đang gắn khả năng nối lại đàm phán trực tiếp với tình hình an ninh tại tuyến hàng hải quan trọng này.
Từ ngừng bắn đến một điều kiện mới
Xung đột Mỹ-Iran bắt đầu từ loạt cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran ngày 28/2/2026. Sau đó, hai bên liên tục tiến hành các đợt không kích và trả đũa trong nhiều tháng.
Giữa tháng 4, Mỹ và Iran từng đàm phán trực tiếp tại Islamabad, Pakistan, trong 21 giờ. Hai bên đạt một số điểm đồng thuận về khung ngừng bắn nhưng không giải quyết được bất đồng liên quan đến eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân Iran.
Cuối tháng 6, Bản ghi nhớ Islamabad được hai bên ký với vai trò trung gian của Pakistan. Văn kiện mở đường cho các thanh sát viên hạt nhân quốc tế trở lại Iran và giúp giảm căng thẳng tại Hormuz. Tuy nhiên, theo CNN, lệnh ngừng bắn chỉ duy trì khoảng hai tuần.
Đến cuối tháng 8, giao tranh tái diễn sau thời gian tương đối yên ắng. Mỹ tấn công các vị trí Iran gần eo biển Hormuz mà Washington cho rằng đang chuẩn bị thả thủy lôi.
Ngày 1/9, CENTCOM thực hiện cuộc tập kích quy mô lớn, nhằm vào hệ thống phòng không, radar và cơ sở của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tại nhiều tỉnh miền nam nước này.
Hormuz là điểm nghẽn của cuộc đối đầu
Trong khi các cuộc không kích và tên lửa trả đũa tiếp diễn, ông Vance vẫn không gọi tình hình hiện nay là một “cuộc chiến”. Khi được hỏi liệu xung đột có kết thúc trước cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3/11 hay không, ông không đưa ra mốc thời gian cụ thể.
Thiệt hại sau cuộc tấn công ngày 1/9 cũng chưa được xác định thống nhất. Truyền thông nhà nước Iran dẫn các nguồn khác nhau cho biết ít nhất 5 người thiệt mạng, trong đó có một trẻ 4 tuổi, và hơn 50-68 người bị thương trong vụ tấn công được cho là trúng một đám cưới tại làng Kuhestak, tỉnh Sirik. Một số nguồn khác cho biết thêm 7 người chết tại các địa điểm ở tỉnh Khuzestan. Các số liệu này chưa được cơ quan trung lập xác minh độc lập.
Ông Vance cho rằng quyền kiểm soát eo biển Hormuz của Iran đang trở thành “một tài sản suy giảm giá trị theo từng ngày”. Theo ông, khoảng 15 triệu thùng dầu đã được vận chuyển qua Hormuz ngày 2/9, gần trở lại mức trước khi xung đột bùng phát, trong khi ba tháng trước lưu lượng gần như bằng 0.
Washington đã công khai điều kiện cho một vòng đối thoại mới. Tuy nhiên, khi các hoạt động quân sự vẫn tiếp diễn và Hormuz tiếp tục là tâm điểm đối đầu, khả năng Mỹ và Iran sớm trở lại bàn đàm phán vẫn chưa rõ ràng.
Trần Thu (tổng hợp)