Iran yêu cầu Mỹ đáp ứng 6 điều kiện trước khi mở lại eo biển Hormuz, trong khi đàm phán giữa Tehran và Oman đã tiến đến giai đoạn cuối.
- Vụ mẹ giết con trai để trục lợi hơn 4 tỷ đồng bảo hiểm: Nhận án tù chung thân
- Không phải nghèo khó, hai thói quen của cha mẹ mới âm thầm làm tổn thương trẻ
- Từng gánh nợ tiền tỷ, chàng trai Nghệ An đổi đời nhờ nông sản sấy
Iran tiếp tục đặt ra những điều kiện cứng rắn liên quan đến việc mở lại eo biển Hormuz, trong bối cảnh tuyến hàng hải chiến lược này vẫn bị đình trệ.
Ông Mohammad Bagher Zolghadr, Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran kiêm chỉ huy cấp cao Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo (IRGC), ngày 08/8 tuyên bố trên truyền hình nhà nước rằng Hormuz sẽ chưa mở lại cho đến khi Mỹ “sửa đổi hành vi”.
Cùng ngày, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cáo buộc Iran phóng tên lửa nhằm vào một tàu chở dầu thuộc sở hữu của công ty ADNOC khi tàu di chuyển qua eo biển.
Trong khi đó, Oman, quốc gia giữ vai trò trung gian, kêu gọi các bên kiềm chế. Muscat cảnh báo những vụ tấn công liên tiếp nhằm vào tàu bè có thể gây bất lợi cho tiến trình đàm phán.
Sáu điều kiện trước khi Hormuz được mở lại
Theo các yêu cầu mới được Tehran đưa ra, Mỹ phải chấm dứt những mối đe dọa và hành động mà Iran cho là xúc phạm các giá trị tôn giáo của nước này.
Iran đồng thời yêu cầu chấm dứt vĩnh viễn xung đột với Iran và các lực lượng đồng minh tại Li Băng, Palestine, Yemen và Iraq.
Các yêu cầu khác gồm dỡ bỏ phong tỏa hàng hải, rút lực lượng hải quân và không quân Mỹ khỏi khu vực quanh Iran, bồi thường thiệt hại từ hai cuộc chiến mà Tehran cho là bị áp đặt, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và giải phóng vô điều kiện toàn bộ tài sản Iran đang bị phong tỏa.
Những yêu cầu này xuất hiện trong lúc Iran và Oman đã trải qua hơn ba tuần đàm phán về một tuyến hàng hải mới qua Hormuz. Hai bên được cho là đã đạt đồng thuận rộng rãi về tọa độ tuyến đường vào, ra và cơ chế phối hợp giám sát giao thông hàng hải.
Phó ngoại trưởng Iran Kazem Gharibabadi cho biết tiến trình đàm phán đã có những bước tiến đáng kể. Tuy nhiên, người phát ngôn IRGC Hossein Mohebbi khẳng định thỏa thuận Iran – Oman và việc mở lại Hormuz là hai vấn đề tách biệt.
Theo ông Mohebbi, eo biển chỉ được mở khi Washington chấp nhận toàn bộ các điều kiện của Tehran.
Đàm phán tiến gần nhưng Hormuz vẫn đóng
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 9.8 xác nhận thỏa thuận với Oman đang ở “giai đoạn cuối cùng”. Dù vậy, ông nhấn mạnh thỏa thuận này “không có nghĩa là eo biển sẽ mở cửa”.
Đây là điểm khiến triển vọng khơi thông Hormuz vẫn chưa rõ ràng. Một thỏa thuận hàng hải giữa Iran và Oman có thể giúp tạo ra cơ chế di chuyển mới, nhưng chưa giải quyết được bất đồng trực tiếp giữa Tehran và Washington.
Nhà báo Barak Ravid, phóng viên thường trú tại Washington của kênh Channel 12 (Israel), nhận định các yêu cầu mới của Iran là những điều kiện mà “rõ ràng Mỹ không thể chấp nhận”. Ông cho rằng diễn biến này có thể khiến Tổng thống Donald Trump cân nhắc lại phương án quân sự vừa được gác lại ít ngày trước.
Trước khi xung đột Mỹ – Israel – Iran bùng phát cuối tháng 2, Hormuz từng đảm nhận khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí hóa lỏng lưu thông trên toàn cầu. Vì vậy, việc tuyến hàng hải này tiếp tục đình trệ có thể gây tác động lớn đến hoạt động vận chuyển năng lượng.
Hàng nghìn thủy thủ đoàn hiện mắc kẹt tại khu vực, trong khi dòng chảy dầu mỏ ra thị trường thế giới chưa thể trở lại bình thường.
Ông Araghchi cho biết Iran hiện không đàm phán trực tiếp với Mỹ mà chỉ trao đổi thông điệp thông qua các nước trung gian. Tehran cũng chưa sẵn sàng nối lại đối thoại khi cho rằng Washington vẫn vi phạm Thỏa thuận ghi nhớ Islamabad.
Khi đàm phán Iran – Oman đang tiến gần đích, bài toán lớn hơn vẫn nằm ở quan hệ giữa Tehran và Washington. Chừng nào những bất đồng này chưa được giải quyết, Hormuz vẫn khó có thể trở lại trạng thái thông suốt.
Trần Thu (tổng hợp)