Eo biển Hormuz trở thành tâm điểm căng thẳng khi xung đột Mỹ – Israel và Iran leo thang, đe dọa tuyến vận tải năng lượng quan trọng của thế giới.
- Kỹ sư Việt Nam biến mỏ dầu 1 USD thành tỷ đô
- Vụ hối lộ 100 tỷ đồng tại Ban quản lý dự án y tế
- Sới bạc trại lợn: Khởi tố 17 người ở Hà Tĩnh
Áp lực địa chính trị dồn về eo biển Hormuz
Ngày 27-3 tại Paris, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cảnh báo về nguy cơ Iran kiểm soát dòng lưu thông qua Eo biển Hormuz. Ông chỉ trích khả năng Tehran thiết lập cơ chế “thu phí” đối với tàu thuyền quốc tế; cho rằng đây là hành động vi phạm luật pháp quốc tế và gây rủi ro cho chuỗi cung ứng toàn cầu.
Hormuz là tuyến hàng hải huyết mạch nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman. Trước ngày 28-2 2, khi xung đột chưa bùng phát khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày – tương đương 20% nguồn cung toàn cầu – đi qua khu vực này. Ngoài dầu mỏ, đây còn là tuyến vận chuyển khí tự nhiên hóa lỏng; phân bón và nhiều nguyên liệu công nghiệp thiết yếu.
Sau khi giao tranh leo thang, hoạt động vận tải qua Hormuz bị gián đoạn do nguy cơ tấn công. Một số tàu vẫn được phép đi qua, nhưng trong điều kiện kiểm soát chặt chẽ và rủi ro cao. Truyền thông đề cập khả năng Iran yêu cầu tàu thuyền xin phép Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo; và nộp phí lên tới 2 triệu đô la Mỹ để đi qua. Nguy cơ bị tấn công bằng drone hoặc tên lửa khiến nhiều hãng vận tải hạn chế hoạt động; đẩy chi phí bảo hiểm và giá năng lượng tăng cao.
Eo biển Hormuz và bài toán an ninh đa tầng
Chuyên gia hải quân Jennifer Parker nhận định đặc điểm địa lý khiến Hormuz trở thành khu vực khó kiểm soát. Iran nắm lợi thế khi kiểm soát bờ phía bắc; cho phép triển khai các phương tiện tấn công chi phí thấp; như máy bay không người lái nhằm vào tàu thương mại. Điều này tạo ra thách thức lớn cho bất kỳ chiến dịch bảo vệ hàng hải nào.
Một kịch bản được đề xuất gồm hai giai đoạn: trước hết là vô hiệu hóa năng lực tấn công của Iran thông qua các đòn đánh vào radar; hệ thống chỉ huy và kho vũ khí ven biển; tiếp theo là duy trì an ninh lâu dài bằng tuần tra trên không và hộ tống hải quân. Tuy nhiên, việc triển khai đồng thời các biện pháp này đòi hỏi nguồn lực lớn; và phối hợp quốc tế phức tạp.
Giới phân tích chỉ ra nhiều rào cản khiến Mỹ chưa thực hiện chiến dịch quy mô lớn. Việc dàn trải lực lượng có thể ảnh hưởng đến các mặt trận khác; trong khi nguy cơ tổn thất gia tăng do chiến tranh phi đối xứng từ phía Iran. Ngoài ra, chi phí quân sự, chính trị và kinh tế có thể vượt quá lợi ích trực tiếp; khiến Washington thận trọng. Trong bối cảnh đó, nhiều ý kiến kêu gọi coi Hormuz là hạ tầng toàn cầu cần cơ chế bảo vệ đa phương.
Nếu tuyến đường này tiếp tục bị gián đoạn, tác động sẽ không chỉ dừng ở năng lượng mà còn lan sang sản xuất, thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo: Tuổi Trẻ Online