Hà Nội – Bộ Công Thương vừa công bố dự thảo Nghị định kinh doanh xăng dầu sửa đổi, trong đó đề xuất xóa bỏ cơ chế Nhà nước công bố giá cơ sở định kỳ và trao toàn quyền định giá bán lẻ cho thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối — thay đổi lớn nhất trong cơ chế điều hành xăng dầu nhiều năm qua.
- Cá kiếm, cá mập nằm trong nhóm chứa thủy ngân cao nhất cần cân nhắc
- Cha đòi lại đất đã tặng con trai út, tòa bác đơn kháng cáo
- Bắt giữ đối tượng trốn truy nã ma túy sau gần 30 năm ở Lào
Theo dự thảo, thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối sẽ tự quyết định và công bố giá bán lẻ trong hệ thống của mình theo công thức được quy định tại Nghị định, đồng thời phải kê khai với cơ quan quản lý để giám sát. Nếu được thông qua, cùng một thời điểm thị trường có thể xuất hiện nhiều mức giá bán lẻ khác nhau — chấm dứt cơ chế “một giá” đã duy trì trong nhiều thập kỷ.
Theo Bộ Công Thương, mặc dù thị trường xăng dầu 7 tháng đầu năm cơ bản ổn định, không xảy ra đứt gãy nguồn cung, nhưng vẫn còn hàng loạt bất cập như quá nhiều tầng nấc trung gian, mua bán lòng vòng, hiện tượng găm hàng, chiết khấu bằng 0 và nhiều doanh nghiệp vi phạm quy định về dự trữ, tồn kho. Bộ nhận định thị trường “đòi hỏi phải có sự cải tổ” — đây là lý do Bộ đưa ra đề xuất bãi bỏ giá cơ sở.
Dự thảo Nghị định cũng đề xuất tổ chức lại hệ thống phân phối theo hướng tinh gọn hơn: các loại hình đại lý bán lẻ, thương nhân nhận quyền bán lẻ và thương nhân phân phối sẽ được sắp xếp lại, giảm các tầng nấc trung gian để hạn chế tình trạng mua bán lòng vòng, nâng cao hiệu quả lưu thông hàng hóa. Đối với thương nhân đầu mối, dự thảo nâng đáng kể điều kiện gia nhập thị trường.
Dự thảo bổ sung quy định yêu cầu thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối kết nối dữ liệu với Bộ Công Thương, thực hiện kê khai giá, báo cáo trực tuyến về nguồn hàng, tồn kho và hệ thống phân phối nhằm xây dựng hệ thống quản lý xăng dầu quốc gia, phục vụ giám sát thị trường theo thời gian thực. Một điểm mới khác là định hướng phát triển cửa hàng bán lẻ xăng dầu thành hạ tầng thương mại đa dịch vụ, thay vì chỉ kinh doanh xăng dầu như hiện nay.
Khoảng cách giữa mục tiêu cải cách — giảm trung gian, chống găm hàng, minh bạch giá — và rủi ro thực tế khi trao toàn quyền định giá cho doanh nghiệp trong một thị trường xăng dầu có cấu trúc độc quyền tự nhiên là câu hỏi trọng tâm mà dự thảo chưa trả lời rõ. Cơ chế kê khai giá và giám sát theo thời gian thực là điều kiện cần — nhưng chỉ đủ nếu Bộ Công Thương có năng lực xử lý dữ liệu đó và đủ chế tài để ngăn chặn đồng thuận ngầm về giá giữa các đầu mối lớn.
Ninh Lý tổng hợp