Một mảng băng khổng lồ trên dãy Himalaya bất ngờ sụp xuống, biến dòng nước thành “sóng thần” bùn đá quét qua nhiều ngôi làng ở biên giới Nepal – Trung Quốc. Thảm họa xảy ra giữa ban ngày, nhưng không phải động đất như những thông tin ban đầu, khiến hàng nghìn người vẫn mất tích sau nhiều ngày cứu hộ.
- Đặc sản xứ Thanh tìm được chỗ đứng tại hội chợ Hà Tĩnh
- Vợ vô tình làm rơi nhẫn cầu hôn, chồng bới 9 tấn rác tìm lại
- Bão số 4 khiến 1 người chết, sông Lạng Sơn dọa vượt đỉnh lũ 2025
Tính đến sáng 29/8 (giờ Hà Nội), giới chức Nepal xác nhận 579 người chết, trong khi Trung Quốc ghi nhận thêm 5 nạn nhân, đưa tổng số tử vong lên gần 600. NDRRMA cho biết 1.924 người vẫn mất tích tại Nepal. Ở khu vực cửa khẩu Gyirong phía Trung Quốc, 558 người chưa được tìm thấy, trong đó có nhiều người nước ngoài.
Ông David Fisher, Trưởng đại diện IFRC tại Nepal, cho biết khoảng 90.000 người bị ảnh hưởng. Hàng nghìn căn nhà bị phá hủy hoặc hư hỏng nặng. Ông cảnh báo con số thương vong “hiện rất cao” và nhiều khả năng còn tăng.
Băng vỡ trên Himalaya biến thành thảm họa
Thảm họa bắt đầu sáng 26/8, khi một phần sông băng tại núi Langtang Lirung – đỉnh cao thứ 99 thế giới, thuộc Vườn quốc gia Langtang – bất ngờ đổ xuống.
Phân tích của Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) cho thấy các tín hiệu địa chấn tương ứng một vụ băng lở với cường độ 5,2 độ Richter, không phải động đất. Khối băng đá lao xuống dòng Lhende Khola, tạo lũ quét mang theo bùn, đá và nước, kéo dài hơn 100km dọc các sông suối.
Dòng lũ dữ san phẳng làng mạc, phá hủy cầu đường và nhà máy thủy điện. Rasuwa, Nuwakot của Nepal và cửa khẩu Gyirong phía Trung Quốc là những nơi chịu thiệt hại nặng nhất. Đây cũng là tuyến giao thương, du lịch quan trọng giữa hai nước.
Lực lượng cứu hộ đã đưa hơn 3.000 người bằng trực thăng đến nơi an toàn. Hơn 100 người từng mắc kẹt trong đường hầm của nhà máy thủy điện Thượng Trishuli tại Rasuwa cũng được giải cứu. Điểm đáng chú ý là thảm họa không xuất phát từ một đợt mưa lớn kéo dài, mà từ một sự kiện địa chất xảy ra đột ngột và gần như không thể cảnh báo trước.
Nhà địa chất Jakob Steiner, Đại học Graz (Áo), cho rằng phần dưới sông băng đã “đứt gãy” khi nền đá bên dưới sụp xuống. Ông ví quá trình này như “một nhát dao khổng lồ cắt ngang” phần đáy sông băng. Khối băng rơi từ độ cao lớn tạo lực va đập cực mạnh, rồi kéo theo bùn đá tràn xuống thung lũng.
Langtang không xa lạ với những thảm họa kiểu này. Khu vực từng hứng lũ từ hồ băng năm 2025, một vụ lở băng đá năm 2024 và trận tuyết lở kinh hoàng trong động đất Nepal năm 2015.
Chuỗi sự kiện khiến giới khoa học lo ngại về tốc độ biến đổi của Himalaya. Nhiệt độ tăng làm các sông băng thu hẹp, địa hình mất ổn định và nguy cơ xảy ra những vụ băng lở, hồ băng vỡ ngày càng khó lường.
Trong khi đó, lực lượng cứu hộ còn phải đối mặt nguy cơ mới. Giới chức Trung Quốc cảnh báo một hồ nước hình thành sau vụ lở đất có thể vỡ, từng buộc hoạt động cứu hộ phải tạm dừng. Công việc sau đó được nối lại khi rủi ro được đánh giá “có thể kiểm soát”.
Trên nóc nhà thế giới, một khối băng có thể tồn tại hàng nghìn năm nhưng chỉ cần vài phút để biến thành thảm họa. Sau gần 600 người thiệt mạng, câu hỏi đáng sợ hơn nằm ở phía trước: liệu những biến động từng được xem là bất thường có đang trở thành “bình thường mới” của Himalaya?
Trần Yên (tổng hợp)